عذاب بزرگ و عظيمى خواهد داشت « 1 » .
( 12 )
( لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بِأَنْفُسِهِمْ خَيْراً وَ قالُوا هذا إِفْكٌ مُبِينٌ )
: ( چرا زمانيكه اين تهمت را شنيديد حسن ظنّتان درباره مؤمنان بيشتر نشد و نگفتيد كه اين بهتانى آشكار است )
اين آيه در حكم توبيخ مسلمانانى است كه وقتى ماجراى ( افك ) را شنيدند آن را ردّ نكردند و متهميّن را با حسن ظنّ خود مبرّى از چنين اتّهامى ندانستند و نگفتند اين سخن ، صرفا افترايى آشكار است . چون خبرى كه گوينده و مخبر آن معلوم نيست افك و افتراست ، و ادّعايى كه مدعّى آن بيّنه و دليل آشكارى نداشته باشد ، شرعا محكوم به عدم صحّت و كذب مىباشد .
( 13 )
( لَوْ لا جاؤُ عَلَيْهِ بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ فَإِذْ لَمْ يَأْتُوا بِالشُّهَداءِ فَأُولئِكَ عِنْدَ اللَّهِ هُمُ الْكاذِبُونَ )
: ( چرا آن منافقان شايعه ساز براى ادّعاى خود ، چهار شاهد اقامه نكردند ؟ و حال كه شاهد نياوردند ، البته نزد خدا مردمى دروغگويند . )
مىفرمايد اگر اينها در ادّعاى تهمت خود راستگو بودند ، بايد براى اثبات ادّعاى خود چهار شاهد عادل مىآوردند و حالا كه شاهد نياوردند ، شرعا محكوم به كذب هستند چون ادّعاى بدون شاهد كذب و افك است .
( 14 )
( وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ لَمَسَّكُمْ فِيما أَفَضْتُمْ فِيهِ عَذابٌ عَظِيمٌ )
: ( اگر فضل و رحمت خدا در دنيا و آخرت ، نسبت به شما نبود ، هر آينه به واسطهء اين خوض و تعقيبى كه در مسأله افك نموديد ، عذاب بزرگى به شما مىرسيد . )
( 15 )
( إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكُمْ وَ تَقُولُونَ بِأَفْواهِكُمْ ما لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ وَ تَحْسَبُونَهُ هَيِّناً وَ هُوَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيمٌ )
: ( آن زمان كه آن افك را از زبان يكديگر تلقّى كرده و حرفى را به زبان مىگفتيد كه به آن علمى نداريد و اين كار را سهل و ساده مىپنداشتيد در حالى كه در نزد خدا بسيار بزرگ است . )
مىفرمايد : اگر دربارهء اين مسأله ، فضل و رحمت خدا شامل حالتان نشده بود به
هامش
( 1 ) . در روايات نقل شده كه اين شخص عبد اللّه ابن ابى بن سلول بوده است .