( 21 )
( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ وَ مَنْ يَتَّبِعْ خُطُواتِ الشَّيْطانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ ما زَكى مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً وَ لكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ )
: ( اى كسانى كه به خدا ايمان آوردهايد ، مبادا از شيطان پيروى كنيد و هر كس از گامهاى شيطان پيروى كند ، همانا شيطان او را به فحشاء و منكر وامىدارد و اگر فضل و رحمت خدا نسبت به شما نبود ، هيچ يك از شما پاك و مطهّر نمىشديد ولى خدا هر كس را بخواهد تزكيه مىكند و خدا شنوا و داناست . )
مراد از پيروى گامهاى شيطان ، پيروى كردن از او در طريق ايمان است ، خداوند مؤمنان را از پيروى از شيطان در طريق ايمان ( با عدم تسليم به خدا و پيروى از او ) نهى مىكند ، چون شيطان باطل را زنيت داده و به صورت حق جلوه مىدهد و انسان اگر بدون علم راه شيطان را برگزيند ، از طريق ايمان منحرف مىشود و شيطان او را به افعال قبيح و منكراتى كه عقل و شرع آنها را قبيح مىشمارد امر مىكند ، لذا بر انسان واجب است كه با گامهاى شيطان مخالفت كند همچنانكه خداوند مىفرمايد : ( اين راه مستقيم من است پس آن را بپيماييد و از راههاى ديگر پيروى نكنيد كه بواسطهء آن از راه خدا پراكنده مىشويد « 1 » ) در ادامه مجددا امتنان به فضل و رحمت يادآورى شده و مىفرمايد : اگر فضل و رحمت خدا نسبت به شما نبود ، هيچ يك از شما ابدا تزكيه و پاك نمىشديد ، چون افاضه كنندهء خير و سعادت فقط خداى سبحان است و امر تزكيه و سعادت مردم به مشيّت او بستگى دارد و مشيّت او نيز تنها بر تزكيهء كسانى تعلّق مىگيرد كه استعداد آن را داشته باشند و به زبان استعداد آن را درخواست كنند و خدا شنواى خواسته كسى است كه تزكيه را به زبان استعداد طلب كند ، و دانا به حال كسى است كه استعداد تزكيه را دارد .
( 22 )
( وَ لا يَأْتَلِ أُولُوا الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَ السَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبى وَ الْمَساكِينَ وَ الْمُهاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لْيَعْفُوا وَ لْيَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ )
: ( و نبايد صاحبان ثروت و نعمت از شما ، دربارهء خويشان و مسكينان و مهاجران
هامش
( 1 ) . سورهء انعام ، آيهء 153 .