( 46 )
( قالَ أَ راغِبٌ أَنْتَ عَنْ آلِهَتِي يا إِبْراهِيمُ لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ لَأَرْجُمَنَّكَ وَ اهْجُرْنِي مَلِيًّا )
:
( گفت : اى ابراهيم ، آيا تو از خدايان من روى گردانى ؟ اگر دست برندارى تو را سنگسار مىكنم و آنگاه بايد مدّت طولانى از من جدا شوى ) ، ( رغب عن ) يعنى متنفر شد از چيزى ، به خلاف ( رغب فى ) كه به معناى تمايل به چيزيست و ( تنته ) از ريشه انتهاء ، به معناى خوددارى از امريست بعد از آنكه از آن عمل نهى كرده باشند ، و ( رجم ) يعنى سنگسار و ( هجر ) يعنى ترك و جدائى و ( ملّى ) روزگارى طولانى .
در اين آيه آزر ، ابراهيم را به بدترين نوع كشتن تهديد كرده ، چون سنگسار شامل شكنجه ، طرد ، تحقير و كشتن است و آزر در واقع با اين كلام ابراهيم را از خود طرد كرده است .
( 47 )
( قالَ سَلامٌ عَلَيْكَ سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي إِنَّهُ كانَ بِي حَفِيًّا )
: ( ابراهيم گفت : سلام بر تو باد ، براى تو از پروردگارم آمرزش خواهم خواست كه همانا او نسبت به من مهربان است ) ، ابراهيم تهديد آزر را كه وى را از سلب امنيّت و سنگسار بيم داده بود با درود و سلام پاسخ مىگويد : سلامى كه حاوى احسان و امنيّت است ، همچنانكه خداوند مىفرمايد :
( وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً )
« 1 » ، ( و زمانيكه نادانها آنها را مورد خطاب قرار مىدهند ، مىگويند : سلام بر شما ) ، همچنين به او وعدهء استغفار داد و در مقابل اينكه او ابراهيم را به جدايى و هجر طولانى تهديد كرد ، ابراهيم گفت : به زودى از پروردگارم برايت طلب آمرزش مىكنم ، و اين استغفار به جهت آنست كه ابراهيم يقين نداشت كه آزر از اولياء شيطان باشد كه قلبهايشان با شرك و عناد حقّ مهر شده است ، و گرنه هرگز براى او طلب آمرزش نمىنمود ، و در آخر فرمود : پروردگارم نسبت به من مهربان است ، يعنى بواسطه همين مهربانى مراعات جانب من را مىنمايد و خواستهء مرا اجابت مىكند .
( 48 )
( وَ أَعْتَزِلُكُمْ وَ ما تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ أَدْعُوا رَبِّي عَسى أَلَّا أَكُونَ بِدُعاءِ رَبِّي شَقِيًّا )
: ( و از شما و آنچه غير از خدا مىخوانيد كنارهگيرى مىكنم و پروردگارم را
هامش
( 1 ) . سورهء فرقان ، آيهء 63 .