متنبى با كسان خويش به سماوه گريخت و دو سال در آنجا به سر برد و در سال 315 به كوفه بازگشت و در اواخر سال 316 از كوفه به بغداد شد پس از آن به شام سفر كرد و اقطار اين ناحيت در مدت دو سال به پاى سياحت بپيمود و به فنون ادب اشتغال ورزيد و در همهء آن فنون مهارت يافت . . . و آنگاه كه از شيراز باز مىگشت در نزديك دير عاقول ، فاتك بن ابى جهل اسدى با كسان خويش بر او و ياران او تاخت و جنگ ميان آنان در پيوست و متنبى و پسرش در نزديكى نعمانيه به قتل رسيدند . . . ( از لغت نامهء دهخدا ) .
محمد بن حيان حافظ معروف به ابو حاتم بستى از اكابر علما و محدثين اهل سنت است كه در تحصيل علوم و تصحيح متن و سند اخبار رنجهاى بسيار برده و سياحتها كرده و زمانى در شهر نسا و سمرقند قضاوت نموده و در نيشابور خانقاهى ترتيب داده است . در تاريخ دوم شوال سال 354 از هجرت بدرود جهان گفت ( ريحانة الادب ، ذيل بستى ) .
منذر بن سعيد بن عبد الله القرطبى ، ابو الحكم البلوطى ( 273 تا 355 ه . ق ) قاضى القضاة اندلس در روزگار خويش ، فقيه ، سخنور و شاعرى زبان آور بود . سال 308 به حج رفت و چهل ماه در مكه بماند و از علماى مكه و مصر ، علم آموخت . منصب قضاوت مارده و حومهء آن و سپس مرزهاى شرقى و پس از آن قضاوت قرطبه را ( در سال 339 ) به عهده گرفت و همانجا در گذشت ( الاعلام ، ج 8 ، ص 229 ) . ابن اثير فوت وى را در وقايع سال 366 ضبط كرده است .
ابو حامد احمد بن محمد بن شارك الهروى ( م 355 ه ) حافظ و حديث شناس و مفتى هرات در روزگار خويش بود . مدتى در نيشابور اقامت گزيد و در هرات درگذشت ( الاعلام ، ج 1 ، ص 201 ) .
ابو على قالى اسماعيل بن القاسم عيذون يكى از ائمهء لغت و نحو به مذهب بصريين بود .
مولد او به منازجرد نزديك شهر خرت پرت از خطهء دياربكر به جمادى الثانيهء سال 288 است .
در طلب علم بسيارى از بلاد را بپيمود . در 303 براى استماع حديث به موصل رفت و در 305 به بغداد شد و تا 328 بدانجا ببود . سپس به اندلس شد و در شعبان 330 به قرطبه در آمد و در آنجا متوطن گشت . وفات وى به شهر قرطبه در ربيع الآخر و به قولى جمادى الاولى سال 356 بود ( با تلخيص از لغت نامهء دهخدا ، ذيل ابو على ) .
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 300
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٣٠٠