پرداخت . گويند دعوى خدائى كرد . بعضى او را به صوفيه منسوب كردند و برخى او را به تشيع منتسب نمودند . عاقبت مقتدر ، خليفهء عباسى ، او را بگرفت و به زندان كرد و بعد از محاكمه به سختى بكشت . گويند جسدش را بسوزانيدند و سرش را بر بلاى جسر بغداد زدند . اما پيروانش معتقدند كه او را نكشتند ( دائرة المعارف فارسى ) .
در همين سال ابو العباس احمد بن محمد بن سهل بن عطاء آدمى ، از بزرگان و اساتيد صوفيه درگذشت ( كامل ابن اثير ، وقايع سال 309 ) .
ابو حمزه محمد بن ابراهيم صوفى خراسانى يكى از مشايخ صوفيه . اصل او از نيشابور و از اصحاب جنيد است . وفات او به سال 309 در نيشابور و مدفن وى در جوار گور ابى حفص حداد است ( لغت نامهء دهخدا ) .
ابو بشر دولابى محمد بن احمد انصارى يكى از محدثين مشهور . او از مردم دولاب - محلتى به طهران - بود و در طلب حديث ، عراق و شام و حجاز را بگشت و در عرج ميان مكه و مدينه به سال 310 درگذشت ( لغت نامهء دهخدا ) البته در لغت نامهء دهخدا 320 آمده . نيز رجوع شود به الاعلام زركلى ، ج 6 ، ص 198 .
ابو جعفر محمد بن جرير طبرى مورّخ و مفسّر و فقيه مشهور ايرانى ( 224 يا 225 تا 310 ه .
ق ) و يكى از بزرگترين مورخين عالم اسلام متولد آمل . از كودكى شروع به تحصيل كرد . بعدا به رى ، بغداد ، بصره و كوفه در طلب علم سفر كرد و چندى در بغداد اقامت نمود سپس عازم مصر شد و چندى در بلاد شام در طلب حديث گذرانيد و وقتى به مصر رسيد عالمى مشهور بود . از مصر به بغداد باز آمد و بقيهء عمر را ( جز دو سفر به طبرستان ) در آنجا گذرانيد و در همانجا وفات يافت . طبرى همهء عمر خود را صرف تحصيل و تحقيق و تأليف كرد و از قبول مناصب پرسود دنيائى كه به وى پيشنهاد مىشد امتناع داشت . علاوه بر علوم تاريخ و فقه و علوم قرآنى كه بالاخص در آنها متبحّر بود از علوم لغت و صرف و نحو عربى و علم اخلاق و حتّى رياضيات و طب بهره داشت . . . ( دائرة المعارف فارسى ) .
زجاج نحوى ابو اسحاق ابراهيم بن السرى ( 241 تا 311 ه . ق ) از علماى لغت و نحو عربى ،
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 285
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٢٨٥