ابن ابى خيثمه احمد بن زهير بن حرب النسائى ثم البغدادى ( 185 تا 279 ه . ق ) مورّخ و حافظى ثقه بود . از راويان ادب به شمار مىرفت و مذهبى خاص داشت . مىگويند معتقد به قدر بوده است . اصل او از نسا و تولد و مرگش در بغداد بود ( الاعلام ، ج 1 ، ص 123 ) .
محمد بن عيسى بن سوره ترمذى حافظ مشهور يكى از امامانى است كه در علم حديث به آنان اقتدا كنند . وى شاگرد بخارى است و نزد بعضى از شيوخ او نيز تلمذ كرد . در سيزدهم رجب سال 279 به ترمذ درگذشت ( لغت نامهء دهخدا ) .
عثمان بن سعيد بن خالد الدارمى السجستانى ( 200 تا 280 ه ) محدث هرات كه در رد بر فرقهء جهميه كتابهاى زيادى نوشت ( الاعلام ، ج 4 ، ص 366 ) .
ابو العيناء محمد بن قاسم بن خلاد اهوازى بصرى . مولد او به اهواز به سال 191 و منشأ وى بصره است . شاعر و اديب و صاحب نوادر بود . در جمادى الآخر 283 و به قولى 282 درگذشت ( لغت نامهء دهخدا ، ذيل ابو العيناء ) .
ابو حنيفهء دينورى احمد بن داود بن ونند از مردم دينور . ادب از بصريين و كوفيين فرا گرفت و از سكيت و ابن سكيت كسب فوايد كرد و در بسيارى از علوم چون نحو و لغت و هندسه و علوم هند بارع بود . صاحب الفهرست سال وفات او را ذكر نكرده ليكن روضات گويد وفات او به سال 282 يا 290 است و حاجى خليفه 281 را نيز به اين اختلاف افزوده است . لكلرك گويد :
ابو حنيفه بزرگترين گياهشناس مشرق است . . . ( لغت نامهء دهخدا ، ذيل ابو حنيفه ) .
سهل بن عبد الله تسترى ( 200 يا 201 تا 273 يا 283 ه . ق ) از بزرگان صوفيه بود . مدتى در بصره و زمانى در عبادان ( آبادان ) اقامت نمود و در بصره وفات يافت . با ذو النون مصرى ملاقات كرد و كراماتى به وى منسوب است . فرقهء سهليه از صوفيه به وى منسوبند . تسترى و پيروانش مجاهدت و رياضت و خلاف نفس كردن را راه نجات سالك مىدانستند دائرة المعارف فارسى ) .
ابو عباده وليد بن عبيد طائى بحترى ( م 284 ه . ق ) شاعر عرب به سال 205 هجرى در يكى از قراى منبج حلب تولد يافت و پس از تحصيل و كسب علوم به عراق مهاجرت كرد و مدتى در بغداد زيست و متوكل على الله خليفه و فتح بن خاقان را مدح گفت پس به شام بازگشت . او
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 277
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٢٧٧