يعقوب بن شيبه سدوسى بصرى معروف به ابن شيبه از بزرگترين دانشمندان حديث و بزرگان مذهب مالكى بود . « مسند الكبير » از اوست . هيچكس مسندى بهتر از او ننوشته جز اين كه او مسند خود را ناتمام گذاشته است . يعقوب به سال 182 به دنيا آمد و به سال 262 درگذشت ( لغت نامهء دهخدا ) .
فتح بن خاقان از ادبا و شاعران فصيح و در نهايت هوشمندى و ذكاوت بود . اصل وى از مردم پارس و شاهزاده است . متوكل عباسى او را برادر خود خواند و وزارت خويش به دو داد . سپس فرمانروائى شام را به دو سپرد تا در آنجا نايب خليفه باشد و براى او كتابخانهاى فراهم آورد كه بزرگترين گنجينههاى كتب آن روز بود . خود او به همراه متوكل به قتل رسيد و سال قتلش 247 ه .
ق است ( لغت نامهء دهخدا ) در منابع ديگر از جملهء دائرة المعارف فارسى و اعلام زركلى نيز همين سال 247 سال قتل او ذكر شده است . ولى زركلى در جاى ديگرى از اعلام چنين مىنويسد : ابن خاقان ، عبيد الله بن يحيى بن خاقان ( 209 تا 263 ه ) از وزراى قديمى عصر عباسى و وزير متوكل و معتمد بود . دانا و دور انديش بود و تا پايان عمر در مقام وزارت باقى ماند . ( الاعلام زركلى ، ج 4 ، ص 355 ) .
اسماعيل بن يحيى بن اسماعيل المزنى ( 175 تا 264 ه ) اهل مصر ، شاگرد امام شافعى ، زاهد ، عالم و مجتهدى توانا بود كه امام شافعيان به شمار مىرفت . ( الاعلام زركلى ، ج 1 ، ص 327 ) .
ابو زرعة عبيد الله بن عبد الكريم المخزومى الرازى ( 200 تا 264 ه . ق ) از حافظان و ائمهء اهل رى بود . از بغداد ديدن نمود و در آنجا حديث گفت و با احمد بن حنبل مجالست نمود .
داراى « مسند » بود و در رى درگذشت ( الاعلام ، ج 4 ، ص 350 ) .
احمد بن خصيب بن عبد الحميد قاسمى جرجانى تنها وزير منتصر بود و منتصر بجز او وزير ديگرى نداشت . مستعين نيز احمد بن خصيب را دو ماه وزارت داد بعد از آن او را معزول كرد ( لغت نامهء دهخدا ) .
ابن سحنون محمد بن عبد السلام بن سعيد التنوخى ( 202 تا 256 ه . ق ) فقيهى مالكى و اهل جدل بود كه كتابهاى زيادى داشت . اهل قيروان بود و در روزگار او كسى در علوم گوناگون ،
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 274
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٢٧٤