« صحيح » به شمار است . بخارى در آخر عمر به واسطهء تعصب و مخالفت بدانديشان نتوانست در بخارا بماند ، به يكى از قراى سمرقند رفت و همانجا وفات يافت ( دائرة المعارف فارسى ) .
حسن بن زيد علوى حسنى ملقب به داعى كبير ( متوفاى 270 ه . ق ) مؤسس دولت علويان طبرستان است . نخست در رى مىزيست و چون در سال 250 ه . ق بين مردم طبرستان و امير خراسان اختلاف افتاد به دعوت مردم طبرستان به آنجا رفت و مردم بر او گرد آمدند و به امارت با او بيعت نمودند . وى سارى را گرفت و رى را نيز به تصرف آورد و مدت 20 سال سلطنت را همه در جنگ و ستيز به سر آورد ( دائرة المعارف فارسى ) .
ابو داود سليمان بن اشعث سجستانى ( 202 تا 275 ه . ق ) از بزرگان محدثين و حفاظ حديث از مردم سيستان بود و در طلب حديث مسافرتهاى بسيار كرد . در بصره درگذشت . سنن ابو داود كه در آن 4800 حديث گرد آمده و از صحاح ستهء اهل سنت مىباشد تأليف اوست ( دائرة المعارف فارسى ) .
يحيى بن معاذ رازى يكى از مشايخ بزرگ متصوفه و به نوشتهء هجويرى نخستين كسى بود كه از اين طايفه بر منبر رفت . وى معاصر بايزيد بسطامى و احمد خضرويه بوده و تصانيف بسيارى دارد . يحيى به سال 258 در نيشابور درگذشت ( لغت نامهء دهخدا ) .
ابراهيم بن يعقوب بن اسحاق السعدى الجوزجانى ، ابو اسحاق ( م 259 ه . ق ) محدّث شام و يكى از نويسندگان و حافظان ثقه بود . منسوب به جوزجان و زادهء همانجا بود . به مكه و سپس بصره و رمله سفر كرد و در هر كدام از اين شهرها مدتى ماند . در آخر تا پايان عمر در دمشق ساكن گشت ( الاعلام ، ج 1 ، ص 76 ) .
حنين بن اسحاق يكى از مشهور ترين اطباى زمان خلفاى عباسى است كه در زبانهاى يونانى و سريانى و عربى تبحر داشت . وى اهل نيشابور و از ايرانيان نصرانى مذهب بود . پس از انتشار اسلام و توسعهء سرزمينهاى اسلامى ، نصارائى كه در سرزمينهاى مختلف به صورت پراكنده و متفرق مىزيستند در حيره مجتمع گشتند و به عنوان « عباده » معروف شدند . حنين نيز يكى از آنان بود . وى در 149 هجرى تولد يافت و زبان سريانى را در ميهن خويش و زبان يونانى را در
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 272
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٢٧٢