بخارا در جزء هدايائى كه در حدود سال 200 نزد مأمون فرستاد او را نيز به غلامى به دربار خليفه روانه كرد . طولون در دربار خليفه نفوذ و مكانت يافت . پسرش احمد بن طولون ( 220 تا 270 ه ) مؤسس سلسلهء طولونيان از جانب خليفه معتز در مصر مأموريت يافت . وى در 254 وارد فسطاط شد و در مدت 10 سال مصر و شام را تحت فرمان خود در آورد و عملا به استقلال فرمان راند . اين سلسله به دست محمد بن سليمان از سرداران عراقى در عهد مكتفى بر افتاد ( دائرة المعارف فارسى ) .
كراميه يكى از فرق اسلامى منسوب به نام پدر مؤسس اين فرقه يعنى ابو عبد الله محمد بن كرام است . ابو عبد الله محمد بن كرام ( متوفاى 255 ه . ق ) بنا به گفتهء سمعانى در « الانساب » در يكى از دهات زرنج واقع در سيستان متولد شد . در سيستان بزرگ شد و براى تحصيل حديث و ديگر علوم دينى به خراسان و مخصوصا بلخ و نيشابور رفت ، بعد به مكه رفت و پنج سال در آنجا مجاور شد و به سيستان بازگشت و دارائى خود را در آنجا بفروخت و به نيشابور رفت و در آنجا محمد بن طاهر بن عبد الله - امير طاهرى - او را به زندان افكند . پس از آزادى از زندان ، در شوال 251 از نيشابور بيرون شد و به فلسطين رفت و در صفر سال 255 در بيت المقدس وفات يافت .
كتاب او « عذاب القبر » نام دارد و عقايد خاص وى در آن كتاب مندرج بوده است . كراميه در خراسان و مشرق ايران فراوان بودهاند و در فلسطين نيز جمعى پيرو داشتهاند . پيروان اهل سنت ، كراميه را از جهت بعضى عقايد مخصوصا اعتقاد به جسم بودن خدا و شبيه بودن او به مخلوقات تكفير كردهاند ( دائرة المعارف فارسى ) . در خصوص اقوال و افعال اين فرقهء كراميه رجوع شود به كتب ملل و نحل و منابع ديگر مربوط .
زبير بن به كار از احفاد زبير بن عوام و از علماء و نويسندگان انساب و اخبار عرب بود . در مدينه به سال 172 متولد گرديد . عهدهدار مقام قضا در مكه شد و هم در آنجا [ به سال 256 اعلام زركلى ] وفات يافت ( لغت نامهء دهخدا ) .
محمد بن اسماعيل بخارى ( 194 تا 256 ه ق ) حافظ حديث و صاحب يكى از شش كتاب عمدهء موسوم به « صحاح سته » در بخارا به دنيا آمد و در طلب حديث به خراسان و عراق و مصر و شام سفر كرد و از بسيارى مشايخ حديث شنيد و نزديك ششصد هزار حديث جمع كرد كه از آن ميان هرچه را بر راويان آنها اعتماد داشت در صحيح خويش ثبت نمود و كتاب او اولين كتاب
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 271
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٢٧١