ابو عبد الله محمد بن ادريس شافعى ( 150 تا 204 ه . ) يكى از ائمه و فقهاى بزرگ چهارگانه در نزد اهل سنت و مؤسس مذهب شافعيه متولد غزه بود . در كودكى او پدرش درگذشت و نزد مادرش در مكه در فقر و فاقه پرورش يافت . فقه و حديث را در مكه آموخت و در 20 سالگى به مدينه به محضر مالك بن انس رفت و تا وفات مالك ( 179 ه . ق ) در آنجا بود سپس در يمن شغلى يافت و چون در نهان با آل على سر و سرى داشت با آنان دستگير و به رقه نزد هارون الرشيد اعزام گرديد ولى خليفه او را بخشيد . چندى در مصر گذرانيد و در 195 ه . ق به بغداد رفت و به تدريس پرداخت . عاقبت در سال 200 ه . ق به مصر بازگشت و در فسطاط وفات يافت ( دائرة المعارف فارسى ) .
حسن بن زياد اللؤلؤى الكوفى ( م 204 ه ) قاضى ، فقيه و شاگرد ابو حنيفه كه به مذهب رأى و اجتهاد او آگاهى داشت . سال 194 ه قاضى كوفه شد و سپس استعفا كرد . منسوب به خاندان لؤلؤ بود و اهل كوفه كه البته ساكن بغداد شد . علماى حديث روايات او را مخدوش مىدانند ( اعلام ، ج 2 ، ص 205 ) .
ابو داود سليمان بن داود طبالسى . اصل وى از فارس بود ولى در بصره اقامت گزيد . ولادتش به سال 133 و وفاتش به سال 203 ( سمعانى ) و يا 204 ( الاعلام زركلى ) بوده است ( لغت نامهء دهخدا با افزودگى ) .
هشام بن محمد بن السائب الكلبى ( م 204 ه ) مورخ و عالم به انساب و اخبار و ايام العرب بود . همچون پدرش تأليفهاى زيادى داشت . اهل كوفه بود و همان جا درگذشت . افزون بر صد و پنجاه كتاب داشت . . . ( الاعلام ، ج 9 ، ص 87 ) .
عبد الرحمن بن احمد بن عطيهء دارانى دمشقى مكنى به ابو سليمان از اكابر عرفا و رجال طريقت و مشايخ شام كه در ميان اين طبقه مسلم خاص و عام و به كثرت فضل و زهد و تقوا معروف است . وفات وى را بين سالهاى 203 و 224 به روايات مختلف نوشتهاند . نسبت او به ديهى به نام « داريا » است كه از دهات غوطهء دمشق بوده و مولد و مسكن و مدفنش همانجاست و اكنون خاك او زيارتگاه مردم است . ( لغت نامهء دهخدا ، ذيل دارانى ) .
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 257
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٢٥٧