خطبه ( 206 ه . ق ) مىتوان مبدأ استقلال ايران و به مثابه قدم اول در طريق كسب استقلال شمرد . حكومت طاهريان به دست يعقوب ليث صفارى منقرض گشت ( دائرة المعارف فارسى ) .
على بن عبد الله بن خالد بن يزيد بن معاويه ( 105 تا 198 ه ) از شورشيان بجاى مانده از امويان بود . اهل علم و روايت بود . دشمنانش به وى لقب ابو العميطر ( مارمولك ) داده بودند .
ساكن دمشق بود و با استفاده از فرصت اختلاف ميان امين و مأمون ، كارگزار امين در دمشق را بيرون رانده مردم را به خويش خواند و ( در سال 196 ) براى خلافت خود از آنان بيعت گرفت . . .
( الاعلام ، ج 4 ، ص 366 )
ابو نواس حسن بن هانى معروفترين شاعر عرب در دورهء بنى عباس است . بين سالهاى 130 و 145 ه ق در اهواز از مادرى ايرانى متولد شد و بين 198 و 200 در بغداد درگذشت . در بصره و كوفه پرورش يافت سپس به بغداد رفت و به خدمت برامكه پيوست و بعد از افول دولت آنها به مصر گريخت ولى دگر بار به بغداد بازگشت و از مقربان خليفه امين شد . اشعارش بيشتر در وصف مى و معشوق و بعضى در مدح هارون الرشيد و امين است . در برخى از قصايد خود معروف به « فارسيات » الفاظى فارسى به كار برده است . ابو نواس به قولى در زندان و به قولى ديگر در ميخانهاى وفات يافت ( دائرة المعارف فارسى ) .
بقية بن الوليد بن صائد الحميرى الكلاعى ( 110 تا 197 ه . ) اهل حمص ، حافظ و حديث شناس شام در روزگار خود بود كه به تيزهوشى و باريك انديشى شهرت داشت . . . ( الاعلام ، ج 2 ، ص 34 ) .
عثمان بن سعيد بن عدى المصرى ( 110 تا 197 ه . ) از قاريان بزرگ بود و به لقب « ورش » شهرت يافت . اصلش از قيروان بود اما در مصر زاده شد و درگذشت ( الاعلام ، ج 4 ، ص 366 ) .
وكيع بن الجراح بن مليح الرواسى ( 129 تا 197 ه . ) حافظى دقيق و حديث شناس عراق در روزگار خود بود . در كوفه زاده شد و پدرش در آن شهر ، ناظر بيت المال بود . فقه و حديث آموخت و پرآوازه گشت . رشيد او را براى قضاوت در كوفه برگزيد اما وى از روى پرهيزكارى نپذيرفت . هميشه روزه داشت . كتابهاى بسيارى نگاشت و هنگام بازگشت از حج در فيد
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 254
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٢٥٤