« تنين » به او دادند . وى در بغداد در 181 ق درگذشت ( لغت نامهء دهخدا ) .
يحيى بن زكريا بن ابى زائدة الكوفى ( 119 تا 182 ه . ) دوست ابو حنيفه ، فقيه و حافظى ثقه بود . نخستين كسى بود كه در كوفه به نوشتن كتاب روى آورد . قاضى مدائن شد و همانجا درگذشت . پس از سفيان ثورى هيچ راوىاى در كوفه دقيقتر از او نبود ( الاعلام ، ج 9 ، ص 177 ) .
ابو يوسف يعقوب بن ابراهيم بن حبيب الانصارى الكوفى البغدادى ( 113 تا 182 ه . ) دوست و شاگرد ابو حنيفه و نخستين مروّج مذهب او بود . حافظ و فقيهى علّامه بود كه در كوفه زاده شد و به حديث روى آورد . سپس ملازم ابو حنيفه شد و رأى و اجتهاد بر وى غالب گشت . در زمان خلافت مهدى ، هادى و رشيد قاضى بغداد بود و در خلافت رشيد درگذشت . او نخستين كسى بود كه « قاضى القضاة » نام گرفت . به او قاضى القضاة دنيا گفته مىشد ! در تفسير ، مغازى و ايام العرب آگاهيهاى بسيارى داشت و نخستين كسى بود كه در اصول فقه بر پايهء مذهب ابو حنيفه كتاب نوشت . . . ( الاعلام ، ج 9 ، ص 252 ) .
يونس بن حبيب الضبى امام نحويان بصره در روزگار خويش بود و محضر او مجمع اهل ادب و نحو و تحقيق و مرجع رفع مشكلات اديبان و نحويان بود . سيبويه از محضر او كسب علم كرده و در كتاب خود از او روايت دارد . او در عربيت شيوهها و قياسهائى داشت كه مخصوص خودش بود . به سال 80 به دنيا آمد و به سال 182 در 102 سالگى درگذشت . حلقهء درسش به بصره بود . . . ( لغت نامهء دهخدا ) .
ابن سماك ابو العباس محمد كوفى واعظ در زمان هارون الرشيد به بغداد آمد و چندى آنجا ببود پس از آن به كوفه مراجعت كرد . او مردى فصيح و لسن بود و كلمات قصار در امثال و مواعظ داشته است . وفات او به سال 183 هجرى است ( لغت نامهء دهخدا ) .
زياد بن عبد الله بن طفيل القيسى العامرى البكّائى ( م 183 ه . ) راوى سيرهء پيامبر از محمد بن اسحاق بود و عبد الملك بن هشام كه سيرهء نبوى نگاشت از او روايت كرده است . اهل كوفه و در حديث ثقه بود ( الاعلام ، ج 3 ، ص 92 ) .
اغالبه : در ايام هرج و مرجى كه متعاقب فوت يزيد حكمران كل افريقيه ( تونس ) در سال
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 249
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٢٤٩