( 84 )
( وَ يَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً ثُمَّ لا يُؤْذَنُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَ لا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ )
: ( و روزى كه از هر گروهى ، گواهى را برمىانگيزيم ، آنگاه به كسانى كه كفر ورزيدند نه اجازه داده مىشود و نه مىتوانند در مقام اعتذار برآيند ) ، مراد از ( يوم ) روز قيامت است و مراد از ( شهيد ) چنانچه گفته شد ، گواهان اعمال « 1 » هستند كه حقايق اعمال امّت خود را ثبت كردهاند و در روز قيامت از آنها استشهاد مىشود و آنها گواهى مىدهند به اينكه امتّشان در دنيا چه كارهايى كردهاند ، و در آن زمان ابدا به كفّار اجازه سخن گفتن و عذرخواهى داده نخواهد شد ، تا گواهان اعمال بتوانند شهادت خود را ادا كنند و نيز در آن روز به كفّار اجازه داده نمىشود كه در مقام راضى كردن خداوند بر آمده يا با عمل صالح جبران مافات را بكنند ، چون راهى بسوى بازگشت به دنيا وجود ندارد و آخرت دار جزا و مكافات است نه دار عمل .
( 85 )
( وَ إِذا رَأَى الَّذِينَ ظَلَمُوا الْعَذابَ فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ )
: ( و كسانى كه ستم كردند ، زمانيكه عذاب را ببينند ، پس ابدا عذابشان تخفيف داده نمىشود و ابدا مهلت نمىيابند ) ، در ادامه حكايت روز قيامت مىفرمايد ، زمانيكه ستمكاران در نتيجهء ظلم و ستمشان حكم عذاب بر آنها حتمى شد و در شرف واقع شدن در آتش جهنم قرار مىگيرند ، ديگر عذابشان نه تأخير مىافتد و نه تخفيف مىپذيرد ، لذا هرگز از آن رهايى نخواهند داشت .
( 86 )
( وَ إِذا رَأَى الَّذِينَ أَشْرَكُوا شُرَكاءَهُمْ قالُوا رَبَّنا هؤُلاءِ شُرَكاؤُنَا الَّذِينَ كُنَّا نَدْعُوا مِنْ دُونِكَ فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ إِنَّكُمْ لَكاذِبُونَ )
: ( و زمانيكه افرادى كه شرك
هامش
( 1 ) - گواهان اعمال چنانچه در آيه 143 سوره بقره توضيح داده شد ، شامل : انبياء ، امامان ، صديقيّن ، شهدا و حتى اعضاى بدن انسان مىباشد ، كه در روز قيامت همه بر اعمال انسانها گواهى خواهند داد . ( مترجم )