فرمان قيامت جز چشم بر هم زدنى نيست و يا نزديكتر از آن ، همانا خداوند بر هر چيزى تواناست ) ، مكرّر گفته شد كه غيب و شهادت از امور نسبى هستند ، لذا ممكن است يك امر نسبت به چيزى غايب و مخفى بوده و نسبت به چيز ديگر مشهود و آشكار باشد .
لذا آسمان و زمين دو وجهه دارند ، يك وجهه ظاهر و مشهود براى مردم و يك وجههء غايب از نظر مردم كه هر دوى آنها بر خداوند مشهود و آشكار است ، يعنى خداوند از آن سوى آسمانها و زمين كه براى بشر غايب است اطلاع دارد و آنگاه مىفرمايد امر قيامت هم كه يكى از غيبهاى آسمانها و زمين است ( و كسى جز خدا بر آن احاطه ندارد ) بدست خداست و وقوع آن براى خداوند ابدا دشوار نيست ، بلكه بسيار آسان مىباشد ، چنانچه مانند امر آسانترين خلق يعنى چشم بر هم زدن يا از آن هم آسانتر و نزديكتر است و علّت اين امر هم ، قدرت نامحدود خداست كه بر همه امور قادرست ، لذا قدرت مطلق خدا باعث مىشود كه همه امور نسبت به او يكسان باشند ( و سهل و دشوار در آنها نباشد ) پس قدرت خداوند عين ذات اوست كه عدم در آن راه ندارد و لذا نبودن شرايط و موانع در قدرت او تأثيرى نمىگذارد .
( 78 )
( وَ اللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ )
: ( و خداوند شما را از شكم مادرانتان بيرون آورد در حالى كه هيچ چيز نمىدانستيد و براى شما گوش و چشمها و قلبها قرار داد ، تا شايد سپاسگزاريد ) ، اين آيه اشاره به زمان تولّد دارد كه انسان از همهء معلومات خاليست و به واسطهء حواسى كه خداوند به بشر اعطا نموده به تدريج به معلوماتى دست مىيابد « 1 » ،
هامش
( 1 ) - چنان كه حكما فرمودهاند عقل بشر چهار مرحله تكاملى را طى مىكند : 1 ) عقل هيولانى ، ( يعنى همان ابتداى تولّد كه انسان هيچ علمى ندارد و فقط استعداد پذيرش علم را دارد ، 2 ) عقل بالملكه ( يعنى مرحلهاى كه انسان با استفاده از حواس ظاهرى به درك