دو قوم بر سر بزرگ راهى قرار دارند ) ، ( ايكه ) يعنى درخت به هم پيچيده و انبوه و اصحابايكه مردمى بودهاند معاصر با شعيب عليه السّلام و قوم ايشان كه در سرزمينى جنگلى و پر درخت زندگى مىكردهاند و از آنجا كه مىفرمايد منزلگاه اين دو قوم يعنى قوم لوط و قوم ايكه هر دو بر سر شاهراهى قرار داشته و مقصود از آن ، راهى بين شام و مدينه است و اين مسير منزلگاه قوم لوط و شعيب بوده ، معلوم مىشود كه قوم ايكه يك طائفه از قوم شعيب بودهاند كه خداوند بخاطر كفرشان آنها را هلاك نموده ، به هر جهت در آيه شريفه مىفرمايد : اينها گروهى ستمكار بودند كه با كفر و تكذيبشان ظلم مىنمودند و ما هم با هلاك ساختن آنها از ايشان انتقام گرفتيم و هر دو گروه براى هدايت شما دليل و حجّت واضحى هستند « 1 » .
( 80 )
( وَ لَقَدْ كَذَّبَ أَصْحابُ الْحِجْرِ الْمُرْسَلِينَ )
: و به تحقيق اصحاب حجر فرستادگان خدا را تكذيب كردند ) .
( 81 )
( وَ آتَيْناهُمْ آياتِنا فَكانُوا عَنْها مُعْرِضِينَ )
: ( و ما براى آنها معجزات آورديم ، امّا آنها از آن اعراض كردند ) .
( 82 )
( وَ كانُوا يَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً آمِنِينَ )
: ( و ايشان از كوهها خانهها تراشيده و ايمن بودند ) .
( 83 )
( فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُصْبِحِينَ )
: ( پس بناگاه صيحهاى در هنگامى كه صبح مىكردند آنها را فراگرفت ) .
( 84 )
( فَما أَغْنى عَنْهُمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ )
: ( پس آنچه آورده بودند سودى برايشان نداشت و آنها را بىنياز نكرد ) ، اصحاب حجر همان قوم ثمود هستند ، يعنى قوم صالح عليه السّلام و ( حجر ) نام شهر آنها بوده و قرآن مىفرمايد ، اينها تمام پيامبران را تكذيب
هامش
( 1 ) - جمله آخر از مصطفى شاكر است كه ظاهرا ( امام مبين ) را به معناى دليل آشكار گرفته ، ليكن علّامه طباطبائى آن را به معناى بزرگراه و شاهراه دانستهاند . ( مترجم )