نداريد ) ، انذار در اين آيه ، به خلاف آيه قبلى كه دربارهء عذاب قيامت بود ، در خصوص عذاب دنيوى استيصال است كه بواسطهء آن نسل ستمكاران نابوده گشته و منقطع مىشود و زمين از لوث وجود شرك و ظلم پاكيزه مىگردد و جز خداپرستان كسى باقى نمىماند ، مىفرمايد در آن زمان كه عذاب به آنان برسد ، ستمكاران مىگويند : پروردگارا تا مدّتى به ما مهلت بده كه دعوت تو را اجابت كنيم و به تو ايمان بياوريم و در رفتار و روش زندگى از پيامبران پيروى نمائيم ، امّا براى توبيخ و ساكت نمودنشان به آنها گفته مىشود ، مگر شما نبوديد كه سوگند مىخورديد و مىگفتيد ما هرگز نابود نمىشويم و اين نيروى دفاعى و شوكت و قدرتى كه داريم ما را از هر حادثهء نابودهكنندهاى نجات مىدهد ؟ پس چطور حالا به التماس افتاده و مهلت مىطلبيد ؟
سوگند يا ( اقسام ) يعنى آنكه گوينده ، سخن خود را به امر شريفى پيوند نمايد تا به اين وسيله صدق گفتار خود را برساند و چنانچه گوينده در گفتار خود كاذب باشد به شرافت آن امر شريف توهين كرده و حتك حرمت آن امر را نموده است و چون كسى جرأت چنين توهينى را ندارد شنونده يقين مىكند كه گوينده صادق است ، بعيد هم نيست كه منظور از « اقسام » در اين آيه كنايه از قطعيّت و جزميّت و بدون ترديد بودن سخن آنان باشد .
( 45 )
( وَ سَكَنْتُمْ فِي مَساكِنِ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ وَ تَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنا بِهِمْ وَ ضَرَبْنا لَكُمُ الْأَمْثالَ )
: ( و در منازل كسانى كه ستم كرده بودند ساكن شديد و برايتان آشكار شد كه با آنها چگونه رفتار نموديم و براى شما مثلها زديم ) ، اين جمله عطف بر محل جمله ( اقسمتم ) است و معنا چنين است كه مگر شما نبوديد كه در شهر و مسكن مردمى منزل كرديد كه آنان نيز ستمكار بودند و به كيفر ظلمشان منقرض گشتند و مگر نديديد كه چگونه عذاب ما بر آنها احاطه كرد ؟ و حال كه چنين است چگونه ادّعا مىكنيد كه هرگز زوال نخواهيد داشت ؟ !
پس از دو جهت صدق دعوت الهى براى آنها به ثبوت رسيده و برايشان آشكار شده