آسمانها و زمين هست در بهشت جاودانند جز آنچه پروردگارت بخواهد كه اين بخششى قطع نشدنى است ) ،
( الَّذِينَ سُعِدُوا )
يعنى كسانى كه توفيق سعادت يافتند ، پس به كار بردن صيغه مجهول اين معناى لطيف را مىرساند كه سعادت و خير از ناحيهء خداست ، امّا شرّ و شقاوتى كه بشر دچار آن مىشود از ناحيهء خود اوست و به همين دليل هم در آيهاى كه درباره اشقياء بود صيغهء معلوم به كار رفته بود
( الَّذِينَ شَقُوا )
.
و كلمه ( جذذ ) به معناى قطع است و لذا ( عطاء غير مجذوذ ) يعنى عطاى قطع نشدنى و مستّمر ، تمام مواردى كه در آيه قبلى گفتيم در اين آيه نيز جريان دارد ، جز اينكه افرادى كه وارد بهشت مىشوند خلودشان ابدى است و ابدا جايز نيست كه از آنجا خارج شده و وارد جهنّم شوند و اين معنا ضرورى كتاب و سنّت است و نيز بطريق عقلى از راه قاعده مسلّم ( وجوب وفاى به عهد ) اثبات مىشود ، چون وفا نكردن به وعده ، ظلم بوده و اين امر از ساحت پروردگار جلّ جلاله دور است .
از همين مطلب استفاده مىشود كه قيد
( إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ )
تنها براى آنست كه بگويد قدرت خداوند نامحدود است و چنين نيست كه اگر كسى داخل بهشت شود ، ديگر قدرت از خداوند سلب شده و نتواند او را بيرون كند .
در حقيقت علّت عدم تحقّق اين امر از ناحيهء خود آن فعل است كه امكان عقلى ندارد ، ولى از ناحيهء فاعل كه خداى متعال باشد مانعى براى تحقّق آن نيست ، چون ملك و تصرف و قدرت خدا نامحدود و مطلق است .
و براى تأكيد بر اينكه اين امر محقّق نمىشود در ادامه فرمود
( عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ )
يعنى بهشت عطيّهاى قطع نشدنى و مستمّر است .
( 109 )
( فَلا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِمَّا يَعْبُدُ هؤُلاءِ ما يَعْبُدُونَ إِلَّا كَما يَعْبُدُ آباؤُهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِنَّا لَمُوَفُّوهُمْ نَصِيبَهُمْ غَيْرَ مَنْقُوصٍ )
: ( پس دربارهء خدايانى كه آنها مىپرستند در ترديد نباش كه پرستش ايشان جز به طريقى كه پدرانشان قبلا پرستش مىكردند ، نمىباشد و ما