لَيْسَ مَصْرُوفاً عَنْهُمْ وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ )
: ( سوگند مىخورم اگر ما عذاب آنها را تا مدّتى اندك و محدود تأخير بياندازيم ، هر آينه خواهند گفت : چه چيز موجب بازداشتن عذاب است ؟ ! بدانيد روزى كه عذاب محقق گردد ، هرگز از آنان باز نخواهند گشت و همان عذابى كه آن را استهزاء مىكردند ، آنها را فرا خواهد گرفت ) ، ( لام ) لام قسم است و مىفرمايد سوگند مىخورم كه اگر ما عذابى را كه اين كفّار مستحقّ آن هستند ، تا مدّتى معيّن تأخير بياندازيم ، از روى تمسخر و استهزاء مىگويند : چه چيز ، خدا را از فرستادن عذاب مانع شد و چرا آن عذاب نازل نشد ؟ و يا اگر ( امّة ) را به معناى جماعت بگيريم ، معنا چنين مىشود كه اگر ما عذاب اينها را تا رسيدن جماعت مؤمنى كه هيچ چيزى را بر خدا و احكام او مقدّم نمىدارند و عدّه آنان اندك است « 1 » تأخير بياندازيم ، خواهند گفت ، چرا آن عذاب نيامد ؟
امّا معناى اوّل كه ( امّة ) را به معناى ( وقت ) بگيريم صحيحتر و با سياق آيه سازگارتر است ، به هر جهت آنها قصدشان استهزاء بوده و مىگويند ، اگر اين عذابى كه وعده دادى حقّ است ، پس چرا نازل نمىشود و از آنجا كه اينها كافر و منكر حقّ بودند ، تأخير نزول عذاب را داّل بر كاذب بودن وعدهء عذاب مىدانستند و پيامبر را در اين خصوص نسبت كذب مىدادند ، امّا خداوند تعالى در جواب اين كفّار مىفرمايد : آگاه باشيد ، آن زمانى كه وعدهء عذاب محقّق شود و عذاب به آنان برسد ، هرگز هيچ امرى نمىتواند مانع از وقوع آن گردد ، يا آن را دفع نمايد و در آنزمان عذاب دنيوى كه آن را دروغ شمرده و مسخره مىكردند ، آنها را در برمىگيرد و هيچ مفّرى براى رهايى از آن نخواهند داشت .
( 9 )
( وَ لَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُمَّ نَزَعْناها مِنْهُ إِنَّهُ لَيَؤُسٌ كَفُورٌ )
: ( و اگر رحمتى را به انسان بچشانيم و سپس آن رحمت را از او سلب كنيم ، بدرستى كه او بسيار نااميد و
هامش
( 1 ) - اوصاف اين گروه در سوره مائده آيه 54 ذكر شده است .