حتمى مىسازد .
2 - سرمايهء سعادت آدمى فقط ايمان است .
3 - فقط ايمان اختيارى مورد پذيرش پروردگار واقع مىشود و ايمان اضطرارى كه فرد در هنگام موت يا نزول عذاب به آن اقرار كند هيچ فايدهاى ندارد .
( 97 )
( وَ لَوْ جاءَتْهُمْ كُلُّ آيَةٍ حَتَّى يَرَوُا الْعَذابَ الْأَلِيمَ )
: ( و اگر چه هر نوع نشانهاى هم برايشان بيايد ، تا زمانيكه عذاب دردناك را ببينند ) ، يعنى آن افراد مكذّب بواسطهء حكم الهى زيانكار و گمراهند و اگر هر نوع معجزه و آيتى هم برايشان نازل شود باز هم موّفق به ايمان نمىشوند ، مگر آن زمانيكه عذاب الهى بر آنها محقّق شود كه ايمان آنها در آن موقعيّت هيچ سودى به حالشان ندارد ، چون در حال اختيار و در طول حياتشان ايمان نياوردهاند .
( 98 )
( فَلَوْ لا كانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِيمانُها إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ الْخِزْيِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَتَّعْناهُمْ إِلى حِينٍ )
: ( پس چرا هيچ يك از آباديها ايمان نياوردند كه مفيد به حالشان باشد جز قوم يونس كه زمانيكه ايمان آوردند ، عذاب خواركننده دنيوى را از آنها بر طرف نموديم و تا مدّتى ديگر آنها را بهرهمند كرديم ) ، مراد از كلمهء ( لولا ) ترغيب و تشويق به ايمان آوردن است ، و مراد از ( امنت ) ايمان صحيح و اختياريست ، ولى از آنجا كه اين ترغيب بر يك فعل ماضى تعلّق گرفته كه هنوز محقّق نشده ، قطعا معناى يأس را افاده مىكند و به همين جهت هم قوم يونس را استثناء نموده ، پس معناى آيه اين است كه چرا از اين قريهها كه پيامبران ما به سويشان آمدند و اهل آن آباديها آن پيغمبران را تكذيب كردند ، هيچ قريهاى قبل از نزول عذاب ، ايمان اختيارى نياورد تا ايمانش برايش مفيد واقع شود و عذابشان را بر طرف سازد ؟ جز قوم يونس كه ايمان آوردند و ما هم عذاب دنيويشان را رفع نموديم و آنها را تا مدّت اجل طبيعيشان از زندگى برخوردار نموديم .