( 60 )
( وَ ما ظَنُّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَشْكُرُونَ )
: ( پندار كسانى كه به خدا افترا مىبندند ، دربارهء روز قيامت چيست ؟ و خداوند صاحب فضل نسبت به مردم است ، ولى بيشتر مردم ناسپاسند ) ، در اين آيه تذكر مىدهد كه افترا بستن به خداى تعالى و حلال و حرام كردن روزى او ، به حكم عقل از گناهان بسيار بزرگ است و لذا مىفرمايد : اينها كه به خداى تعالى افترا مىبندند فكر مىكنند كه در قيامت چه وضعى خواهند داشت ؟ چون در آن روز افراد تهمت زننده به جز ايشان خواهند رسيد ، و جمله بعدى شكايت و عتابى است كه در آن به عادت زشت ناسپاسى اشاره شده و مىفرمايد : بيشتر مردم نعمات الهى را شكرگزار نيستند ، و با آنكه خداوند ولى نعمت آنان است و عطاياى بىشمار به آنها ارزانى داشته ، امّا آنها از نزد خود عطاياى الهى را بر خود حرام كردهاند و اين عمل كفران نعمت است .
( 61 )
( وَ ما تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَ ما تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَ لا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُوداً إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ وَ ما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ وَ لا أَصْغَرَ مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ )
: ( اى پيامبر تو در هيچ موقعيّتى قرار نمىگيرى و از ناحيهء خدا هيچ آيهاى از قرآن را تلاوت نمىكنى و شما مردم هيچ عملى را انجام نمىدهيد ، جز آنكه ما بر آن شاهد هستيم كه چگونه در آن عمل سرگرم شده و فرو رفتهايد و از علم پروردگارت حتّى يك ذرّه كوچك در آسمان يا زمين پوشيده نيست و هيچ چيز كوچكتر يا بزرگتر از آن نيست ، جز آنكه در كتاب آشكار ثبت شده است ) ، ( شأن ) يعنى حال و امرى كه بر وفق مصلحت پيش مىآيد ، ( افاضه ) يعنى آنكه چند نفر دستهجمعى مشغول كارى شوند و از غير آن غافل باشند .
معناى آيه روشن است و در صدد بيان شمول و وسعت علم الهى مىباشد كه مىفرمايد ، هر عملى كه شما انجام دهيد ، ما بر آن نظارت داريم تا كسى توهّم نكند كه خداوند بر بعضى امور آگاه نيست و لذا در قيامت از آنها مؤاخذه نمىكند ، بلكه علم