مىدانستند ) ، آيه شريفه در توصيف منافقانى است كه همراه رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم به جهاد نرفتند و از اين عمل خود و مخالفت با رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم شادمان هم بودند و دوست نداشتند كه با مال و جان خود در راه خدا جهاد كنند و لذا تخلّف نمودند و علاوه بر اين ديگران را هم مانع مىشدند و مىگفتند : در اين گرماى سوزان براى جهاد كوچ نكنيد و هدفشان سست كردن نيروى اسلام و شكست رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم بود ، پروردگار خطاب به رسول خود مىفرمايد به آنها بگو ، اگر خيال مىكنند فرار از جهاد و كوچ نكردن شما را از حرارت گرما نجات مىدهد ، اگر مىدانستيد كه به سبب اين عمل به آتش جهنّم دچار مىشويد كه حرارت و سوزش آن بسى شديدتر از گرماى تابستان است ، هرگز از جهاد تخلّف نمىكرديد .
كلمه ( لو ) براى تمنىّ و آرزوست و افاده مىكند كه اميدى به تعقّل و فهم آنها نيست .
( 82 )
( فَلْيَضْحَكُوا قَلِيلًا وَ لْيَبْكُوا كَثِيراً جَزاءً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ )
: ( پس به سزاى اين اعمالى كه نمودهاند بايد كمتر بخندند و بيشتر گريه كنند ) ، منظور از كم خنديدن ، همان خوشحالى ناپايدار دنيوى است كه به سبب ترك جهاد و تخلّف خوشحال بودند و منظور از گريهء زياد ، گريه در آخرت و عذاب دوزخ است كه حرارتى شديدتر دارد و اعمال آنها باعث وارد كردن آنان در جهنم گشته است ، لذا با در نظر گرفتن اعمالى كه كردهاند و كسب نمودهاند لازم است كه در دنيا كمتر شادمان و خندان باشند و در آخرت بسيار اندوهناك و گريان شوند .
( 83 )
( فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ إِلى طائِفَةٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً وَ لَنْ تُقاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمْ رَضِيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُوا مَعَ الْخالِفِينَ )
: ( پس اگر خداوند تو را بسوى گروهى از آنان باز گردانيد و براى بيرون رفتن و جهاد از تو اجازه خواستند ، بگو هرگز با من بيرون نخواهيد آمد و هرگز همراه ، در كنار