مىداند كه
( ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى )
« 1 » ، ( آنچه نزد خداست ، بهتر و پايدارتر است ) ، لذا روحيّه محبّت و همدلى بين مؤمنان ايجاد مىگردد و اين روحيه امرى است كه پيامبر بدون تأييد الهى هرگز نمىتوانست آن را در بين مردم ايجاد كند ، بلكه خداوند مقتدر و حكيم بوسيله اين معارف الهى آن را در بين مؤمنين ايجاد نمود .
( 64 )
( يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللَّهُ وَ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ )
: ( اى پيامبر ، خدا و كسانى از مؤمنين كه از تو پيروى مىكنند ، تو را كفايت مىنمايند ) ، اين آيه در مقام آرامش و تسليّت خاطر رسولخداست و مىفرمايد : اى رسول ما ، خدا تو را به يارى خودش و به وسيلهء كسانى از مؤمنان كه پيرويت كردند از شرّ دشمنان كفايت مىكند ، اگر چه تعداد مؤمنان پيرو تو كم باشد ، لذا نصرت خدا و يارى مؤمنان براى كفايت رسولخدا دو سبب مستقل از هم نيستند ، چون استقلال مؤمنان در اين امر با توحيد منافات دارد .
بعضى از مفسران هم گفتهاند ، معناى آيه اينست كه خدا تو را و كسانى از مؤمنين را كه از تو پيروى كردند ، كفايت مىكند ، يعنى جمله
( وَ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ )
را عطف بر محل ( كاف ) در ( حسبك ) دانستهاند .
( 65 )
( يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفاً مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ )
: ( اى پيامبر مؤمنان را بر جهاد تشويق نما ، اگر از شما بيست نفر خويشتندار يافت شوند ، بر دويست نفر غالب مىگردند و اگر از شما صد نفر باشند بر هزار نفر از كسانى كه كفر ورزيدند غلبه مىيابند ، به دليل آنكه آنها گروهى هستند كه نمىفهمند ) ، اين آيه براى تشويق و تحريض مؤمنان بر امر جهاد و كارزار در راه خدا است و مىفرمايد : بيست نفر افراد خويشتندار از شما بر دويست نفر از كفّار غالب مىشوند و
هامش
( 1 ) - سوره شورى ، آيه 36 .