( 37 )
( لِيَمِيزَ اللَّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَ يَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهُ جَمِيعاً فَيَجْعَلَهُ فِي جَهَنَّمَ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ )
: ( تا خداوند پاك و ناپاك را از هم جدا كند و ناپاكها را بعضى با بعض ديگر نهاده و همه را يك جا جمع كرده و در جهنم قرار دهد ، ايشان همان زيانكارانند ) ، ( تميز ) يعنى بيرون كردن چيزى از ميان مخالف آن و پيوستن آن به موافقش ، و ( ركم ) يعنى جمع كردن و انباشته نمودن ، اين آيه در مقام تعليل آيهء سابق است ، يعنى مىفرمايد : اينكه گفتيم كفّار با تمام امكانات و قدرتى كه دارند ، نمىتوانند نور خدا را خاموش سازند ، به جهت آنست كه اين اعمال در سنّت الهى محكوم به شكست است ، چون سنّت الهى اين است كه در نظام تكوين خير و شرّ و خبيث و طيّب از هم جدا گردند و هر يك با همانند خود مجتمع شوند ، چون هر چيزى به اصل خود ملحق مىگردد « 1 » ، و آنگاه مجموعه خبيثها ، مجموعهء متراكمى از شرور را تشكيل مىدهند كه خدا آنها را در جهنم قرار مىدهد ، لذا نهايت قافله شرّ ، آتش جهنم است و اينها حقيقتا زيانكار هستند ، چون نهايت سعى و امكانات و اموال خود را در راه خاموش كردن نور حق به كار بردهاند ، ليكن از اين نيرنگها هيچ سودى نبردند ، و تنها حسرت و پشيمانى به آنان رسيد و عذاب دوزخ و دار بوار نصيبشان گرديد .
( 38 )
( قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ وَ إِنْ يَعُودُوا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْأَوَّلِينَ )
: ( به كسانى كه كفر مىورزيدند ، بگو ، اگر دست برداريد ، خدا گناهان سابق شما را مىآمرزد و اگر دوباره به روش سابق برگردند به تحقيق شيوهء پيشينيان گذشت ) ، خطاب به پيامبر است كه مىفرمايد : به كفّار بگو : اگر دست از كفر و عنادشان بردارند ، خداوند گناهان سابقشان ، شامل كشتن مؤمنين و آزار و اذيّت آنان و . . . را مىآمرزد و
هامش
( 1 ) - به قول مولوى :هر كسى كو دور ماند از اصل خويش * باز جويد روزگار وصل خويش( مترجم )