تنها شكوه و عظمت خود كاخ بلكه و همچنين زيبائيهاى محل آن و سرسبزى و طراوت و ويژگىهاى سرزمينى بوده است كه اين كاخ در آن ساختهشده بود « 1 » .
سدير
خورنق را غالبا باسدير ذكر مىكنند . و اين دو قصر به دوران قديم ايران و پيش از اسلام بازمىگردند . عدى بن زيد كه مدتها پيش از اسلام به هلاكت رسيده از آن نام برده و همچنين اسور ابن يعفر كه او هم شاعرى جاهلى و قديم بوده است آن را در اين شعرش ياد كرده .
اهل الخورنق و السّدير و بارق * و القصر ذى الشّرفات من سنداد
دربارهء سدير و معنى آن آراء مختلفى نقل شده ابن سكيت از اصمعى نقل كرده كه سدير فارسى است و اصل آن سادل ( - سه دل ) بوده ، يعنى گنبدى كه در آن سه گنبد متداخل باشد گويد . و اينجا همان است كه امروز آن را سدلى مىخوانند و عربها آن را معرب ساخته و سدير گفتهاند .
عمرانى گفته كه سدير موضع معروفى است در حيره و نام نهرى است و گفتهاند كه سدير نام قصرى است نزديك خورنق كه نعمان بزرگ آن را براى يكى از پادشاهان عجم ساخته . ابو حاتم گفت من از ابو عبيده شنيدم كه مىگفت سدير همان سدلى است يعنى جائى كه سه در داشته باشد و اين فارسى معرب است . بعضى هم گفتهاند كه اينجا را سدير خواندهاند به سبب كثرت سبزى و درخت آنجا كه چشمگير بوده گويى آن را عربى پنداشتهاند از سدير نخل يعنى سياهى آن از كثرت سبزى . . . ( معجم البلدان ( 3 / ص 59 - 61 )
طيزنآباد
ياقوت دربارهء اشتقاق و علت اين نامگذارى گويد :
آنچه به نظر من مىرسد اين است كه اين نام اصلش
هامش
( 1 ) . وصف اين زيبائيها را در قصيده مانندى از شاعرى به نام على بن محمد كوفى در معجم البلدان ج 2 ص 490 خواهيد يافت