تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى ) — صفحة 47

مساهمون:

ص٤٧
اين بنا كه محل بار عام شاهان بوده و به ايوان مىپيوسته است وقوف يافت . در اين كتاب آمده كه در تالار همين ايوان طبقات درباريان بدين ترتيب و با اين فاصله در روزهاى بار عام و رسمى قرار مىگرفته‌اند : نخستين طبقه كه اسواران و شاهزادگان بوده‌اند به فاصله ده ذراع از پرده‌اى كه شاه را از حاضران جدا مىساخته ، و طبقهء دوم كه نديمان و هم‌سخنان شاه از اشراف و اهل علم بوده‌اند به فاصله ده ذراع پس از طبقهء اول ، و طبقه سوم هم كه ظرفا و اهل طنز و مطايبه بوده‌اند ، ده ذراع پايين‌تر از طبقهء دوم ، و اين خود نمودارى از وسعت اين تالار تواند بود . از اين كتاب اين را هم مىتوان فهميد كه در همين تالار بار عام ، پرده‌اى شاه را از حاضران جدا مىساخته و پرده‌دار كه همواره از بزرگ‌زادگان انتخاب مىشده و او را خرّم‌باش مىگفته‌اند ، وظيفه‌اش اين بوده كه چون شاه بر تخت سلطنت كه در پشت پرده قرار داشته جلوس مىكرده حاضران را آگاه مىساخته و پس از آن هم واسطهء ابلاغ دستورهاى شاه به حاضران دربار بوده است .

كاخ سفيد و ايوان مدائن در ادبيات اسلامى : فارسى و عربى

كاخ سفيد و شكوه و عظمت آن و ايوان مدائن و آثار بازماندهء از ويرانىهاى عبرت‌انگيز و پندآموز آن را در ادبيات اسلامى چه فارسى و چه عربى انعكاسى گسترده بوده كه همواره نام آنها و اثر روحى برخاسته از ويرانه‌هاى آنها را زنده نگه داشته است . از جمله آثار در خور ذكر در اين زمينه دو قصيده معروف است يكى به عربى از بحترى شاعر نامدار عرب در قرن سوم هجرى و ديگرى به فارسى از خاقانى شروانى شاعر بنام فارسىزبان در قرن ششم هجرى ، در قصيدهء بحترى گذشته از مطالب عبرت‌انگيز و پندآموزى كه در آن هست وصف نسبة دقيقى هم از نقاشيهايى كه بر ديوارهء كاخ سفيد يا به قول شاعر « ابيض المدائن » ، نگاشته بوده است نيز آمده كه مىرساند آن كاخ يا دست‌كم آن