ابو حنيفه نعمان بن ثابت فقيه معروف و صاحب مكتب فقه حنفى بود « 1 » .
على ( ع ) و دهقانان انبار
و از همين مقوله بود رفتار آن حضرت با دهقانان انبار در هنگامى كه در حركت به سوى صفّين از ديار آنان مىگذشت . در آن سفر چون على ( ع ) و همراهانش به انبار رسيدند دهقانان آنجا كه آنها را از خاندان خوش نوشك نوشتهاند به استقبال آن حضرت شتافتند و چون به او رسيدند براى اداى احترام چنان كه آيين ايشان در استقبال از بزرگان بود پياده شدند و پياده در ركاب او به راه افتادند . على ( ع ) آنها را از اين كار كه نه نفعى عايد فرمانروا مىكند و جز خستگى خودشان نتيجهاى ندارد منع فرمود . آنها با خود چارپايان و آذوقه و علوفه براى پيشكشى آورده بودند على ( ع ) چارپايان را به شرطى كه بهاى آنها را معين كنند و نقدا دريافت دارند پذيرفت . و در پاسخ سئوال آنها كه آيا آن حضرت ايشان را منع مىفرمايد از اينكه به مولايان عرب خود چيزى بهعنوان هديه و پيشكشى بدهند فرمود بر هيچيك از مسلمانان روا نيست كه از شما پيشكش دريافت دارد و اگر كسى چيزى به زور از شما غصب كرد ما را خبر دهيد « 2 » .
مهمتر از همهء اينها كه ذكر شد و آن چيزىكه نقطهء عطفى در تاريخ اسلام ايرانيان گرديد سخنان آن حضرت بود در پاسخ به اعتراض پيروان عرب خود كه امام آنها را چنانكه انتظار مىداشتهاند و تا آن زمان هم معمول بوده ، برتر از ايرانيان نمىشمرده و همه را به يك چشم مىديده است . در روايتى آمده كه روزى سران عرب پيروان على بهعنوان شكايت و گلايه به او گفتند كه اين ايرانيان تو را از ما گرفتهاند و امام كه در اين سخن خروج از اصول اسلامى ، كه يكى از
هامش
( 1 ) . تاريخ بغداد ، ج 13 ص 326
( 2 ) . پيكار صفين ، تاليف نصر بن مزاحم ، تصحيح و شرح عبد السلام محمد هارون ، ترجمهء فارسى از پرويز اتابكى ، چاپ تهران 1366 ه ش ، ص 199 .