همان روشى است كه به گفتهء حمد إله مستوفى « 1 » در شهر سيراف براى تهيهء مشروب بدان عمل مىكردهاند و امروز هم ، چنان كه اهل اطلاع نوشتهاند از بارزترين آثارى كه از ويرانههاى آن شهر قديم باقىمانده و به چشم مىخورد آثار همان آب انبارها است . « 2 »
* * *
جده و ارتباط آن با رويدادهاى منطقه
اگر مطلبى كه بعضى از تاريخنويسان در ارتباط آبادانى يا بناى جده با خسرو انوشيروان نوشتهاند در زمينهء كلى وضع سياسى حاكم بر تمام اين منطقه مورد مطالعه قرار گيرد و ربط آن با بعضى رويدادهاى ديگر كه در همين منطقه و در همين دوره روى مىداده است در نظر گرفته شود شايد هم علل كارهاى منسوب به انوشيروان بهتر درك شود و هم آن رويدادها روشنتر ديده شوند . اين زمان كه بعضى از تاريخنويسان از حضور انوشيروان در اين منطقه سخن راندهاند و شمّهاى از آن گذشت مطابق با دورهاى است كه يمن در تصرف حبشه متحد روم است و رقابت روم و ايران هم در شبه جزيره عربستان بخصوص در قسمت غربى آن به شرحى كه در فصل سابق گذشت در حد اعلاى خود و ميدان اين رقابت هم عربستان شمالى يا سرزمين حجاز بوده است ، كه از شمال با سوريه و فلسطين از متصرفات دولت روم هم مرز بوده و از جنوب با يمن كه در تصرف حبشه متحد روم بوده همسابه بوده است و اگر دولت روم موفق مىشد كه نفوذ ايران را از اين قسمت براندازد و آن را هم تحت نفوذ خود درآورد به يك آرمان بسيار قديم خود كه دست يافتن به آبهاى اقيانوس هند از راه بسط متصرفات خود تا سواحل جنوبى عربستان بود
هامش
( 1 ) . سيراف ص 25 به نقل از حمد إله مستوفى .
( 2 ) . « آثار و بقاياى شهر سيراف به مسافت دو ميلى قصبهء طاهرى در كنارهء ساحل قرار گرفته و آثار مخروبهء آن شهر از كنار دريا تا پاى تپهها امتداد دارد . ميانهء اين خرابهها آبانبارهاى مخروبهء زيادى ديده مىشود كه همه به طرز آبانبارهاى كنونى آن صفحات ساختهشده است » ( دريانوردى ايرانى ، نوشته اسماعيل رائين ، جلد اول ، تهران ، 1350 هجرى شمسى ، ص 77 ) .