اشتغال مردم سيراف و سواحل به دريانوردى به اندازهاى است كه حتى بعضى از آنها وقتى به دريا مىروند ديگر برنمىگردند و همهء عمرشان را در دريا مىگذرانند . . . و از اين راه مال فراوان بدست مىآورند تا جائى كه ثروت بعضى از آنها به چهار ميليون دينار مىرسيده و در دوران ما شنيدهام كه بيش از اين هم ثروت دارند « 1 » و با اين كوشش و فعاليتى كه بازرگانان مالدار سيرافى را بوده ، طبيعى است كه محل آمدورفت آنها تمام بنادر مهم تجارتى آن روزگار در اقيانوس هند و متفرعات آن و از آن جمله جده بوده باشد كه آن هم يكى از مراكز مهم تجارتى در درياى سرخ بشمار مىرفته زيرا گذشته از اينكه آنجا لنگرگاه كشتيهائى بوده است كه از فلسطين و مصر و درياى روم و افريقاى شرقى به سوى اقيانوس هند در رفتوآمد بودهاند بندر اصلى و دروازه مكه يعنى بزرگترين مركز تجارى عربستان هم بوده و با اين حال به هيچوجه بعيد نبوده كه اين بازرگانان سيرافى كه آنجا را از لحاظ خريد و فروش كالاهاى عربستان و افريقا و مناطق شمالى مساعد ديدهاند در آنجا هم رحل اقامت افكنده و مراكزى براى تجارت خود بوجود آورده باشند . بههرحال همانطور كه كندن خندق را به دور شهر براى حفظ آنجا از حمله غارتگران از آثار ايرانيان شمردهاند ساختن آبانبارهاى متعددى هم كه در اين بندر به منظور جمعآورى آب باران براى تهيهء آب مشروب ساخته بودهاند مىتوان اثر بازرگانان سيراف شمرد زيرا اين
هامش
( 1 ) . « فاما اهل سيراف و السواحل فانهم يسيرون فى البحر حتى ربما غاب احدهم عامة عمره فى البحر . . . و قد اعطوا من ذلك حظا جزيلا حتى ان احدهم بيلغ ملكه اربعة الاف الف دينار و فى عصر ناقد بلغنى ما هو اكثر من ذلك » ( مسالك الممالك ، ص 138 و 139 ) .
در مسالك و ممالك فارسى چاپ بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، تهران 1347 ، ص 121 ، مطلب بالا به اين عبارت آمده است « و مردمان سيراف را از بازرگانى دريا روزى تمام هست من آنجا كسانى ديدم كه هريك را چهار بار هزارهزار دينار پول طلا بود و بيشتر و كس باشد كه بسيارى بيش از اين دارد و جامهء او همچو جامهء مزدورش باشد - و نيز در جاى ديگر از همين كتاب ( ص 134 ) آمده است در اين شهر ( سيراف ) بازرگانان توانا باشند و خداوند كتاب گويد من بازرگانان ديدم درين شهر هريك را شصتبار هزارهزار درم بود سرمايه » به نقل از كتاب سيراف ذيل ص 9 .