توصيف كرده و با اين حال بعيد به نظر مىرسد كه براى كشتيهاى ساخت آنجا نامى غير از ايرانى انتخاب شده باشد ولى بههرحال چون در اثر تحريفها و تغييرهاى مكرر راهى به يافتن آن اصل در دست نداريم شايد بحث در آن هم موردى نداشته باشد . ولى در كتاب مسعودى نام اين كشتيها را بدون تحريف مىيابيم .
مسعودى كه او هم از كشتيهاى محكم و استوار عمان ياد كرده مىگويد كه در عمان اينگونه كشتيها را تيرماهى مىگويند .
شايد در اين امر شكى نباشد كه اين نامگذارى كشتيها در عمان به تيرماهى مربوط به دورهء مسعودى نيست بلكه خيلى قديمتر از دورهء مسعودى و حتى دوران اسلامى و شايد همعصر ساسانى باشد . آنچه ما را به قدمت اين نامگذارى رهنمون مىشود نخست علتى است كه براى اين نامگذارى ذكر شده آنگاه توضيحى است كه مسعودى براى توجيه آن علت اضافه كرده است . مسعودى در بيان علت اين نامگذارى گويد چون در تيرماه درياى هند بيش از هرموسم ديگرى از سال طوفانخيز و متلاطم و پرهيجان است و تنها كشتيهاى محكم و نيرومند مىتوانند در اين فصل در اين دريا رفتوآمد كنند بدينجهت كشتيهائى كه بدين صفت باشند تيرماهى خوانند « 1 » و چون در زمان مسعودى هم مانند امروز تيرماه در تابستان بوده و تابستان هم در درياى عمان كه جاى اين نامگذارى است فصل طوفان و تلاطم و اضطراب دريا نيست بلكه در فصل پائيز است كه اين دريا متلاطم است ، مسعودى كه متوجه اين امر بوده و در علت اين نامگذارى هم شكى نداشته براى توجيه آن اين توضيح را افزوده است كه چون بين درياى فارس ( كه به اصطلاح مسعودى شامل درياى عمان و درياى جنوبى شبهجزيره عربستان هم مىشود ) و درياى هند از لحاظ موسم طوفانخيزى و
هامش
( 1 ) . « و ليس يكاد يقطع من عمان نحو الهند فى تيرماه الامركب مغرّر ( حمولته يسيرة ، و تسمى هذه المراكب بعمان اذا قطعت الى ارض الهند فى هذا الوقت التيرماهى و ذلك ان بلاد الهند و بحر الهند يكون فيه اليسارة و هو الشتا و دوام المطر ( كانون الاول ، كانون الثانى و شباط ) عندنا صيف عند هم كما يكون عندنا الحرّ فى حزيران و تموز و آب . فشتاؤنا صيفهم و صيفهم شتائنا » ( مروج پلّا ، 1 - 175 ) .