خويش است ، زيرا معتقد به اين سخن ، شركاء را از اين نظر مىپرستد كه در جلب منافع و دفع مضّار شفيع در درگاه خدا هستند ، بنابراين خود مشركان اعتقاد دارند كه خداى سبحان مىتواند بدون هيچ مزاحم و مانعى در خلق خود تصرف كند و از آن جمله چشم و گوش او را گرفته و بر قلب او مهر بزند ، در اين صورت كداميك از آن شركاء مىتوانند از خزانهء خود چشم و گوش و دل ديگرى به او بدهد ؟ و حال آنكه خود آن فرد ، آنها را شفيعى مىدانست و معتقد بود در امر خلق و ايجاد دخالتى ندارند ، در اين صورت الوهيّت و خدايى اين شركاء چه معنايى دارد ؟ خدا ، كسى را گويند كه بتواند در عالم چيزى را ايجاد نموده يا نابود نمايد و در عالم هرطور بخواهد بتواند تصرف نمايد ، پس معناى الوهيّت معنايى است كه بر اين شركاء و واسطهها صدق نمىكند و معبود ناميدن اينها كه نه نفعى به حال بشر دارند و نه صاحب اثرى هستند ، سخنى لغو و بيهوده است .
در ادامه پروردگار مىفرمايد : ( انظر كيف . . . ) يعنى خداوند اسباب كونيه را مىگرداند و تا افق افكار مردم نازل مىكند و همهء اين اسباب تكوينى ادوات و اسبابى هستند كه استقلال در تأثير ندارند ، امّا با اين همه دلايل روشن باز هم مردم از روى استكبار و لجبازى از آنها رويگردان مىشوند و به آيات الهى ايمان نمىآورند .
( 47 )
( قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ بَغْتَةً أَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الظَّالِمُونَ )
: ( بگو خبر دهيد مرا ، اگر عذاب الهى به طور ناگهانى و يا آشكار به شما برسد ، آيا جز گروه ستمكاران كسى هلاك مىشود ؟ ) ، ( جهر ) يعنى ظهور تامّ و روشنى كه جاى ترديد باقى نگذارد و ( بغتة ) يعنى ظهور ناگهانى و غافلگيرانه كه مجالى براى حذر نماند .
اين آيه شريفه متضمن حجّتى است كه عليه عموم ستمكاران اعلام خطر نموده و بيان مىكند كه عذاب خدا هرگز هدف را اشتباه نمىكند و ستمكاران را نابود مىسازد و نيز بيان مىكند كه مشركين همين ستمكارانند ، چون ايشان از دعوت الهى سر باز زده و آيات