( 39 )
( وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا صُمٌّ وَ بُكْمٌ فِي الظُّلُماتِ مَنْ يَشَأِ اللَّهُ يُضْلِلْهُ وَ مَنْ يَشَأْ يَجْعَلْهُ عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ )
: ( و كسانى كه آيات ما را تكذيب نمودند ، كران و كورانى در ظلمت هستند و هر كس را خدا بخواهد گمراه مىكند و هر كس را بخواهد بر راه مستقيم قرار مىدهد ) ، يعنى از تكذيب كنندگان آيات الهى ، كرها جاهلان مقلّدى هستند كه مانند كران از خودشان رأيى ندارند و صرفا پيروى مىكنند و گنگها ، علماء پيروى شوندهاى هستند كه از اظهار حقّ عاجزند و آن را كتمان مىكنند و هر دوى اينها در تاريكيهايى قرار دارند كه مانع از ديدن حقيقت توسّط آنهاست و لذا حق را از باطل تشخيص نمىدهند ، پس اين كرى و لالى و كورى آنها از جانب خداست و به كيفر تكذيب آيات الهى دچار آن شدهاند ، به اين علّت كه خداى سبحان گمراه كردن چنين شخصى را به خود نسبت داده است ، نظير آيهء
( وَ ما يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفاسِقِينَ )
« 1 » ، ( و با آن گمراه نمىكند جز بدكاران را ) ، مراد از اضلال در اين جا ، كر و گنگ كردن و در ظلمت انداختن آنان است و از جانب ديگر هر كس را كه استحقاق داشته باشد گوشى مىدهد كه دعوت خدا را بشنود و بپذيرد و چشمى مىدهد كه حق را ببيند و اجابت كند و اين همان صراط مستقيم است و چنين شخصى مىتواند دعوت خدا و رسول را كه او را بسوى آنچه باعث حيات اوست دعوت مىكنند بشنود و اجابت كند .
( 40 )
( قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَ غَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ )
: ( بگو اگر راست مىگوييد به من بگوييد اگر عذاب الهى و يا روز قيامت بر شما برسد ، آيا غير خدا كسى را براى فرياد رسى مىخوانيد ؟ ) ، اين جمله تجديد احتجاج عليه مشركين است و مىفرمايد ، مرا خبر دهيد كه اگر عذاب ، يا ساعت قيامت از جانب خدا نازل شود و سر برسد در اين صورت اگر راست مىگوييد به چه كسى پناه مىبريد و
هامش
( 1 ) - سورهء بقره ، آيه 26 .