تحقيق در گمراهى بسيار دور افتاده است ) اين آيه دلالت مىكند بر اينكه دشمنى و مخالفت با رسول خدا ، شرك به خداى عظيم است ، همچنين اتخاذ روشى غير از طريق الهى و برافراشتن پرچمى غير از پرچم اسلام و دوست گزيدن از بين دشمنان خدا و اطاعت هر معبودى غير خدا شرك است و نيز هر گونه دخل و تصرّف و تحريف و تغيير در روش الهى شرك مىباشد و خدا آن را نمىآمرزد .
امّا گناهان ديگر غير از شرك را از هركس بخواهد مىآمرزد و در مىگذرد و شرك از بزرگترين معاصى و بدترين آنهاست و هر كس به خدا شرك بورزد ، يعنى غير خدا را عبادت كند و از احكام آنها پيروى نمايد ، همانا از طريق هدايت به ضلالتى بسيار دور افتاده است ، چون مذهب و روش الهى سعادت مردم را در دنيا و آخرت تأمين مىكند و هر كس از اين راه دور شود و از راه ديگرى پيروى كند و قوانين وضعى و ارزشهاى قراردادى اهل باطل و نظريات برخاسته از تمايلات آنها را عمل نمايد ، به تحقيق راهى غير از سعادت دنيا را برگزيده و لذا به مغفرت الهى نمىرسد ، بلكه وارد جهنم مىگردد كه بسيار بد جايگاهى است .
( 117 )
( إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِناثاً وَ إِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطاناً مَرِيداً )
: ( مشركين جز جماداتى بىاثر و اثر پذير را نمىخوانند و در واقع جز شيطانى سركش را نمىپرستند ) ، ( اناث ) جمع ( انثى ) به معناى نرم و اثرپذير است ، مثلا ( انث الحديد ) يعنى آهن نرم و چكش پذير شد و ( انث المكان ) يعنى فلان مكان خيلى سر سبز گرديد و يا قابل كشت شد و معناى مشترك در همهء آنها انفعال و اثر پذيرى است و بتها را هم ( اناث ) مىگويند از اين جهت كه آنها منفعل هستند ، چون خود مخلوق بشر و متأثر از او مىباشند ،
( إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَ إِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبابُ شَيْئاً لا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَ الْمَطْلُوبُ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِنَّ اللَّهَ