فَلَقاتَلُوكُمْ )
: ( جز آن افرادى كه با قومى پيمان دارند كه بين شما و آن قوم پيمان صلح بر قرار مىباشد و يا با شما سر جنگ نداشته باشند و توان جنگ با قوم خود را نيز ندارند و اگر خدا مىخواست آنها را بر شما تسلّط مىداد و آنها با شما پيكار مىكردند ) ، اين جمله استثنايى است از حكم آيهء بالا كه فرموده بود ، مشركين را دستگير كنيد و بكشيد ، پس مىفرمايد : به جز آن مشركانى كه بين آنها و بين بعضى از اقوام كه با مسلمانان پيمان صلح دارند رابطهاى باشد كه آنها را به هم وصل كرده باشد ، مثلا سوگندى در يارى نمودن بين آنها برقرار باشد و يا مشركانى كه نه ميل قتال با مسلمانان را داشتند و نه نيروى مقابله با مشركان قوم خود را ، و به عللى خود را كنار كشيدهاند ، يعنى نه بر عليه مسلمانان هستند و نه بر له آنان ، پس اين دو طائفه استثناء شدهاند ،
( فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقاتِلُوكُمْ وَ أَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَما جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا )
: ( پس اگر از شما كناره گرفتند و اطاعت و تسليم عرضه نمودند ، در اين صورت خدا براى شما عليه آنها راه تسلطى ننهاده است ) ، حال كه خدا آنها را نسبت به قتال شما بى ميل نموده و به ضرر شما كارى نمىكنند و نه با شما همراه شدهاند و نه با دشمن شما ، پس در اين صورت شما جهتى براى قتال با آنها نداريد و خدا چنين حق سلطهاى را بر شما قرار نداده است .
( 91 )
( سَتَجِدُونَ آخَرِينَ يُرِيدُونَ أَنْ يَأْمَنُوكُمْ وَ يَأْمَنُوا قَوْمَهُمْ كُلَّما رُدُّوا إِلَى الْفِتْنَةِ أُرْكِسُوا فِيها فَإِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَ يُلْقُوا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَ يَكُفُّوا أَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَ أُولئِكُمْ جَعَلْنا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطاناً مُبِيناً )
: ( به زودى به مردمى ديگر برخورد مىكنيد كه مىخواهند هم شما را از شرّ خود ايمن سازند و هم قوم خود را ، امّا زمانى كه به سوى فتنه كشانده شوند با سر در آن فرو مىافتند ، پس اگر از شما كناره نگرفتند و اطاعت عرضه نداشتند و دست از دشمنى باز نگرفتند ، پس آنها را هر كجا يافتيد بگيريد و بكشيد كه ما شما را بر آنها تسلّطى آشكار دادهايم ) ، در اين آيه خبر مىدهد كه به زودى قومى ديگر با شما مواجه مىشوند كه مانند آن دو طائفه ديگر