را كه خدا عطا نموده به آنان از فضل خود ) ، مراد از ( ناس ) در اين آيه مؤمنين و مراد از ( ما اتهم من فضله ) نبوّت و كتاب و معارف دينى است و اينها از قرينهء بعدى كلام ، يعنى ( آل ابراهيم ) برمىآيد ، چون رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم از آل ابراهيم عليه السّلام است و اين آيه ادامهء توبيخ يهود مىباشد بر اينكه بر عليه مؤمنين قضاوت كردند ،
( فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهِيمَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ آتَيْناهُمْ مُلْكاً عَظِيماً )
: ( همانا ما از فضل خود به آل ابراهيم عليه السّلام كتاب و حكمت و ملكى عظيم داديم ) در اين جمله اهل كتاب را در حسد ورزيدنشان مأيوس نموده و اميدشان به اين كه نعمت از دست آل ابراهيم برود را قطع مىكند و مىخواهد بفرمايد : اگر مىخواهيد از شدّت غيظ بميريد ، امّا حسد شما سودى به حالتان ندارد ، چون فضل خدا از آل ابراهيم قطع شدنى نيست و مراد از ملك همچنانكه گفتيم معنايى اعم از ملك مادّى و معنوى شامل نبوّت و ولايت مىباشد و دليل آن هم عظيم شمردن اين ملك است ، چون خداى متعال اعتنايى به ملك دنيوى ندارد ، مگر وقتى كه اين ملك دنيوى صاحبش را به فضيلتى معنوى و منقبتى دينى بكشاند و مراد از اين آيه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم است كه شخص برگزيده از آل ابراهيم عليه السّلام مىباشد كه ايشان مورد حسادت يهود واقع شدند .
( 55 )
( فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ وَ كَفى بِجَهَنَّمَ سَعِيراً )
: ( بعضى از آنان ايمان مىآورند و بعضى از آنان راه ايمان آوردن ديگران را نيز بستند و جهنّم براى سوزاندنشان بس است ) از يهوديان عدهء كمى ايمان آوردند ، امّا گروه ديگر نه تنها ايمان نياوردند ، بلكه كار شكنى هم نمودند و تمام كوشش خود را به كار زدند كه مردم را از ايمان آوردن به آنچه خدا نازل فرموده و به راه خدا رفتن باز بدارند .
پس خدا آنها را تهديد به آتش جهنّم مىنمايد در مقابل آنكه از ايمان آوردن مردم به كتاب خدا جلوگيرى كردند و عليه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم و مؤمنين آتش فتنه بر افروختند .
( 56 )
( إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِنا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ ناراً كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ