فانى دنيوى در مقابل عذاب يا نعيم جاويد ناچيز و اندك است ، و اين لذائذ دنيوى غايت بالذّات نيستند و انسان متّقى و عاقل نعمت جاويد را بر بهرهء اندك دنيا ترجيح مىدهد و خداوند به تفاوت اين شخص از شخص كافرى كه عذاب مقيم را به جنّت خلد برگزيده است آگاه و بصير است .
( 16 )
( الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا إِنَّنا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا )
: ( كسانى كه مى گويند ، پروردگارا ما ايمان آورديم ، پس گناهان ما را بيامرز . . . ) يعنى متقين هستند كه اين سخن را مىگويند و منظورشان اين نيست كه بواسطه ايمانشان بر خدا منّت گذارند ، بلكه منظورشان آن است كه از خداوند بخواهند به وعدهاى كه به بندگان مؤمن خود داده است وفا كند ،
( آمِنُوا بِهِ يَغْفِرْ لَكُمْ )
« 1 » ، ( به آن ايمان آوريد تا شما را بيامرزم ) ، و آنان را مشمول مغفرت خويش قرار دهد ،
( وَ قِنا عَذابَ النَّارِ )
: ( و ما را از آتش دوزخ محفوظ بدار ) چون مغفرت گناهان مستلزم رهايى از آتش عذاب و دخول به بهشت نيست ، بلكه نگهدارى از عذاب آتش خود فضلى جداگانه از ناحيهء خداست ، چون بنده نمىتواند بواسطهء اعمالش خود را مستحقّ رهايى از آتش و ورود به بهشت بداند و بنده ، طلبى از خداى خويش ندارد ، چون ايمان و اطاعت خود بزرگترين نعمتى است كه خدا به متقين داده و به واسطهء آن بايد شكر گزار باشند نه طلبكار و اين وصف كسانى است كه خداوند در آيه بعدى آنها را توصيف مىكند .
( 17 )
( الصَّابِرِينَ )
: ( بندگان خويشتن دار ) كسانى كه بر انجام طاعت و در برابر معصيت و مصيبت صبر مىكنند و آيا مصيبتى بالاتر از مقابله با دشمنان دين وجود دارد ، چون برافراشتن پرچم ( لا إله الا اللّه ) و سرنگون كردن بتهاى سنگى و انسانى و دفاع
هامش
( 1 ) - سوره احقاف ، آيه 31 .