يك كنار مىگذاشت و شرع را اصلا در ميان نمىآورد و گناهكار را از غيرگناهكار تميز نمىكرد فرمان داد كه از جنس نومسلمان هركه را هرجا يابند ، بكشند . در يك روز در دهلى چندين هزار بىگناه كه از اين مشورت خبر نداشتند كشته شدند . »
فرشته ضمن توجّه به منابع تاريخ عصر خود به روايات شفاهى نيز نظر داشته است . براى مثال دربارهء اصلونسب تغلقيان به تحقيقات شخصى خود متّكى بوده است . امّا در برخى موارد در ضبط وقايع تاريخى راه خطا پيموده است ، چون نسبت فرزندى دادن يوسف عادلشاه ، حاكم بيجاپور ، به سلطان مراد عثمانى ، كه افسانهاى بيش نيست « 1 » . يا قتل محمّد بن سام غورى به دست هندوها ، درحالىكه بنا به نوشتهء تاج المآثر ، وى به دست ملاحده به قتل رسيده است « 2 » و يا اينكه تاريخ جلوس سلطان غياث الدّين تغلق بر تخت سلطنت را به سال 721 ق / 22 - 1321 م ثبت كرده است ، درحالىكه به نوشتهء برنى در تاريخ فيروزشاهى و نظام الدّين احمد در طبقات اكبرى سال 720 ق صحيحتر به نظر مىرسد ، چه ضبط تاريخ 720 ق با تاريخ مسكوكات اين دوره مطابقت دارد « 3 » . همچنين ، در مورد محمّد بن تغلق مىنويسد : « سلطان به فكر تسخير ولايت چين و هماجل كه ما بين چين و هند است ، افتاد . » در طبقات اكبرى « 4 » آمده است كه « از انديشههاى محمّد تغلق شاه يكى اين بود كه خواست « 5 » كوه هماجل را كه ما بين ممالك هند و ديار چين حائل است ضبط نمايد . » و برنى نيز به همين موضوع اشاره كرده و لشكركشى محمّد بن تغلق را براى ضبط كوه هماجل دانسته است .
هامش
( 1 ) .Islam Ansiklopedisi , C . 13 . S . 133( 2 ) . تاج المآثر ( نسخهء خطّى ) : « و خدايگان روى زمين به خرگاه و خوابگاهى درآمد و در اثناى اين حال تنى چند از ملاحده ، كه پيوسته ساخته و منتظر فرصت مىبودند تا مگر عرصهء درگاه از بندگان شاه خالى ببينند . . . »
( 3 ) . اردو دايرهء معارف اسلاميّه ، 15 / 269 .
( 4 ) . طبقات اكبرى ، 1 / 204 .
( 5 ) . تاريخ فيروزشاهى ، ص 477 .