نقل مىكند : « ميرزا حيدر دوغلات كتابى تصنيف كرد . « 1 » در آنجا از روى عين اليقين شمّهاى از نوادر آن حدود درج نموده مسود اين اوراق را چون اعتماد بر حشمت اقوال اوست در اين نسخه شريف ثبت مىنمايد . » « 2 »
و اخبار ملوك مليبار را از تحفة المجاهدين آورده است :
« بر واقفان فى احوال واضح و هويدا مىسازد كه واقعات ملوك مليبار مفصلا در هيچيك از كتب اخبار به نظر درنيامده بنابر آن به ذكر آنچه در رسالهء تحفة المجاهدين نوشته شده اكتفا مىنمايم . » « 3 »
آگاهىهايى كه در خصوص دو حكومت محلى عماد شاهيه و بريد شاهيه مىدهد ، اطلاعاتى است كه فرشته از مردم كهنسال كه معاصر ايشان بوده شنيده و ثبت كرده است . خود به صراحت به اين موضوع اشاره مىكند : « و مستور نماند كه حكايات عماد شاهيه و بريد شاهيه در هيچيك از كتب متداوله مسطور نگرديده و آنچه در اين كتاب نوشتهام از مردم كهنسال كه معاصر ايشان بودهاند يا به آن دو سلسله قريب العهد بودهاند از زبان آنها شنيده و در اين اوراق ثبت نمودهام . « 4 » »
در نسخههاى تاريخ فرشته نيز همانند ساير نسخههاى خطّى كه توسّط كاتبان مختلف استنساخ شده ، در كتابت اختلافاتى وجود دارد چون : دويم - دوم / سيوم - سوم / خورد - خرد / آخور - آخر / برخواست - برخاست / خوان - خان / خوار - خار / اوجه - اجه - اچه / مغلان - مغولان / غلاظ - غلاذ / تومن - تومان و غيره كه براى يك نسق بودن متن ، ضبط رايج امروز اعمال گرديد .
فرشته از واژههايى كه امروزه كمتر به كار مىرود چون گفته ( فرمان ، نامه ) ، بند ( اسير ) ، بندىخانه ( زندان ) ، رومال ( دستمال ) ، بربست ( قانون ) ، آبدست ( وضو ) ، شاهبازار ( بازار بزرگ ) ، ساختگى ( آماده شدن ) ، سختسرى ( غرور ، نخوت ) ، كهنگى
هامش
( 1 ) . اين اثر با عنوان تاريخ رشيدى ، به تصحيح عباسقلى غفارى فرد و به همت مركز نشر ميراث مكتوب در سال 1383 به چاپ رسيده است .
( 2 ) . تاريخ فرشته ، 4 / 362 .
( 3 ) . همان ، 4 / 470 .
( 4 ) . همان ، 3 / 475 .