فرشته با بيان سرگذشت سلاطين بهمنى ، از سلطان محمود به عنوان پنجمين پادشاه سلسلهء بهمنى نام برده و مىنويسد : « ناظم فتوح السلاطين در نام اين پادشاه غلط كرده است كه گفته نام او سلطان محمّد شاه است و در اشعار همهجا « محمّد شاه » مذكور ساخته و همچنين ، بعضى از مورّخين گجرات و دهلى چه از متقدّمين و چه از متأخّرين چون تتبع حالات دكن را كما هو حقّه نكرده بودند در اسامى شاهان بهمنيّه و بسيارى از حكايات ايشان غلطها كردهاند و همهكس قلمهاى بىجا نهاده و در تحقيق نشدهاند . » « 1 »
فرشته با اين ادّعاى قاطع بر درست بودن ضبط خود صحّه مىگذارد . امّا صاحب برهان مآثر « 2 » بر ضبط عصامى در فتوح السلاطين تاكيد دارد و مسكوكات به جا مانده از آن عصر نيز قول عصامى و رفيع الدّين شيرازى را تائيد مىنمايد . « 3 » مطالبى كه آورده شد از طرف منتقدين تاريخ فرشته نيز موردتوجّه قرار گرفته است ، مصحّح نيز تا آنجا كه ممكن بود و منابع اجازه مىداد ، موارد اختلاف را در پاورقى نشان داده است .
فرشته ضمن مطالعهء منابع و مآخذ هرآنچه را كه در خصوص تاريخ سلسلههاى محلى مفيد تشخيص مىدهد در تاريخ خود مىآورد .
« بر خاطر واقفان احوال ملوك عظام و بر ضماير عارفان اخبار شهور و اعوام پوشيده نماناد كه بسيارى از متون كتب تواريخ متداوله از شرح و بسط قضاياى سلاطين پوربى و شرقى خالى است . بنابر آن مدار نقل كه بر كتاب الفى كه تأليف استادى مولانا احمد تتوى است نهاده و به روايات ديگر نپرداختم » « 4 »
و در مورد سلاطين كشمير اطلاعات خود را از تاريخ ميرزا حيدر دوغلات گرفته و
هامش
( 1 ) . تاريخ فرشته ، 2 / 306 .
( 2 ) . برهان مآثر ، ص 36 .
( 3 ) . اردو دايرهء معارف اسلاميه . 15 / 269 ؛The Encyclopaedia of Islam , vol II , P . 322( 4 ) . تاريخ فرشته 4 / 241 .