يكچندى توقّف نمود و اين قطعه خاقانى راست
مژده كه خوارزمشاه ملك سپاهان « 1 » گرفت * ملك عراقين را همچو خراسان « 2 » گرفت
ماهچهء چتر او قلعهء گردون گشود * مورچهء تيغ او ملك سليمان گرفت
بعد از يكچندى بر عزم انصراف حركت فرمود و پسرزادهء خود اربوز خان « 3 » بن تغان تغدى « 4 » را در شهر اصفهان بنشاند و پيغو « 5 » سپهسالار سامانى « 6 » را كه از خواصّ او بود باتابكى او بگذاشت ، و چون بخوارزم نزول كرد منشور تفويض امارت خراسان بناصر الدّين ملكشاه فرستاد و فرمود كه بجانب مرو مرو كه هواى آن نه موافق مزاج تست غلبهء حرص صيد عقل او را صيد كرد تا بار ديگر عزم مرو كرد و آنجا رنجور شد روى بنشابور نهاد عارضه زيادت شد و علّت غالب گشت و از آن عارضه از دار فنا بمحلّ بقا كوچ كرد و كان ذلك فى ليلة الخميس التّاسع « 7 » من ربيع الآخر سنة ثلاث و تسعين و خمسماية ، چون اين واقعه گوش سلطانرا بكوفت جزع و فزع بسيار كه فايدهء نمىداد مىكرد و عزيمت غزوى را كه در پيش داشت مهمل گذاشت و چون پسران ملكشاه را در انديشه وفاق عصيان و خلاف سلطان بود نظام الملك صدر الدّين مسعود هروى « 8 » را بضبط مهمّات و تدارك مختلّات بشادياخ فرستاد تا
هامش
( 1 ) ب ( باصلاح جديد ) و ج : خراسان ،
( 2 ) ب ( باصلاح حديد ) و ج : خور آسان ،
( 3 ) ب : ابور ؟ ؟ ؟ خان ، آ ( بعد از اين اواخر ورقa72 ) : اريز خان ، ( و اينجا ) :
بور حان ؟ ؟ ؟ ه : ارقو خان ، د : ( خود ) را ترخان ، ج : نور خان ( مثل آ ) ، - متن تصحيح قياسى است بقرينهء ب و آ بعد ازين ،
( 4 ) كذا فى ج د ، آ : تعان بغدى ، ب : بعان ؟ ؟ ؟ بعدى ؟ ؟ ؟ ، ه : تعان ؟ ؟ ؟ توعدى ،
( 5 ) كذا فى ه ، ج : بيغو ، آ : بيقو ؟ ؟ ؟ ، ب : بيقو ؟ ؟ ؟ ، د : سقو ،
( 6 ) كذا فى جميع النّسخ ،
( 7 ) ج : الثّامن ، ب د ه اين كلمه را ندارند ،
( 8 ) ب باصلاح جديد : ابهرى ،