عطا ملك در تمام بقيّهء مدّت هولاكو در حكومت بغداد برقرار بود و پس از وفات هولاكو در 19 ربيع الآخر سنهء 663 « 1 » و جلوس پسرش ابقا در 3 رمضان از سنهء مذكوره « 2 » ابقا منصب وزارت را همچنان بر قاعدهء سابق بشمس الدّين محمّد جوينى ارزانى داشت و ممالك بغداد و فارس را بسونجاق « 3 » آقا از امراى بزرگ مغول داد و علاء الدّين عطا ملك را در بغداد بنيابت امير سونجاق آقا نصب فرمود « 4 » و اصفهان و معظم ولايات عراق عجم را ببهاء الدّين محمّد پسر شمس الدّين محمّد جوينى مفوّض داشت « 5 » ، و در تمام مدّت سلطنت ابقا ( سنهء 663 - 680 ) كه قريب هفده سال مىشود علاء الدّين عطا ملك اسما از جانب امير سونجاق آقا و معنى خود بنفسه حاكم مستقلّ بغداد و كليّهء عراق عرب بود و در مدّت حكومت خود علاء الدّين جميع همّ خويش را صرف آبادى بلاد و آسايش عباد نمود ، عوارض و ماليّاتهاى بسيار از دوش فلّاحين و دهاقين بينداخت « 6 » و در انشاء قرى و مزارع و مجارى مياه جدّ وافى نمود و نهرى از فرات جدا كرد كه مبدأ آن از شهر انبار بود ( برده فرسخى در مغرب بغداد ) و منتهى اليه آن كوفه و نجف « 7 » و او را در اين عمل زياده از صد هزار دينار زر سرخ خرج رفت « 8 » و صد و پنجاه قريه بر كنار اين نهر تأسيس نمود « 9 » و بدينطريق اراضى واقعه بين انبار و نجف كه هميشه وادى غير ذى زرع بود مبدّل بمزارع سبز و خرّم و درختان سر درهم گرديد ، و
هامش
( 1 ) جامع التّواريخ طبع كاترمر ، ص 416 ،
( 2 ) جامع التّواريخ نسخهء كتابخانهء ملّى پاريس ورقa296 ( 209 .Suppl . pers) .
( 3 ) نام اين شخص در وصّاف ( طبع بمبئى ص 55 ) سوغونجاق مسطور است و در خاتمهء نظام التّواريخ قاضى بيضاوى سوغنجاق ،
( 4 ) جامع التّواريخ ايضا ، ورقa298 ،
( 5 ) ايضا ،
( 6 ) تاريخ الأسلام للذّهبى نسخهء موزهء بريطانيّه ورقa6 ( 1540 .Or) .
( 7 ) ايضا ،
( 8 ) وصّاف طبع بمبئى ص 59 ،
( 9 ) تاريخ الأسلام للذّهبى نسخهء مذكوره ورقa6 ،