تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى ) — صفحة 199

مساهمون:

ص١٩٩
از شاه برگشت خصوصا در واقعهء 8 تا 16 ذى القعده 1325 كه پادشاه علنا با مجلس طرف شد و چهار نوبت تخلف نمود و خيلى سخنان نشنيده شنيد . در 29 شعبان 1325 متمم قانون اساسى پس از هياهوى بسيار امضاء شد و در عشر اول شوال 1325 پادشاه شخصا در پارلمان آمده در حضور وكلاء تجديد قسم نمود قولا با مجلس و مشروطيت هماره اظهار همراهى داشته ولى عملا قدمى همراهى نكرد كار به جائى كشيد كه اطمينان آحاد ملت يك دفعه از او مسلوب شد . محمد على ميرزا نيز مانند اجداد خود از ايام وليعهدى مرعوب روسها شد جميع عقلاء مخالفتهاى او را با مجلس و مشروطيت بدستور العمل روس ميپنداشتند . از يكى از محارم او شنيدم كه در زمان ولايتعهد او روسها به او قول دادند كه در وقت احتياج بسى هزار قشون و چهارده كرور تومان به او امداد كنند اين بود كه چند دفعه در مقام اطمينان بدوستانش ميگفت ( هروقت اشاره بكنم سى هزار قشون با پول برايم حاضر خواهد شد ) . و به همين وثوق و اعتماد بود كه بسفارتخانهء روس پناهنده شد و هر ساعت انتظار قشون ميكشيد و شايد اگر مجاهدين دو سه روز مسامحه و مماطله كرده بودند و ورودشانرا به شهر طهران بتأخير ميانداختند هر آينه قشون اجنبى وارد طهران شده بود بهرجهت محمد على ميرزا وثوقى بروسها داشت چه به او قول همراهى داده بودند . در 25 محرم 1326 يكى از مجذوبين عوالم آدميت به قصد هلاك او برخواست و بمب بكالسكه او انداخت ولى محمد على ميرزا مصون ماند و مرتكب معلوم نگرديد برخى را عقيده اينست كه اينمسئله هم باغراض پلتيكى ساختگى بود كه شايد بتواند اعضاء مجلس شورايملى را متهم سازند . در اواخر ماه ربيع الثانى 1326 ملت كه آثار مخالفت را از پادشاه ديدند و منويات او را دانستند در مقام تبعيد مفسدين اطراف او برآمده در حالتى كه قول داد شش نفر را از اطراف تخت سلطنت دور كند كه مسئله منعكس گرديده او خواست از مجلس كه هشت نفر از ناطقين بزرگ و وكلاء را تبعيد نمايند . روز پنجشنبه 4 جمادى الاولى 1326 در مقام مخالفت برآمده از شهر طهران و ارك دولتى بباغ شاه كه خارج دروازه طهران بود نقل و انتقال داده روز سه‌شنبه 9 جمادى الاولى 1326 علاء الدوله
شرح
اگر بحقوق خودشان راضى هستند . و مقصودشان رفاه حال عمومى است پس چرا اين قدرها به قوت جنگ و قهر و استيلاى خود مىافزايند . و نام آن را حقوق ميگذارند و كرور كرور مخلوق خدا را بىجهت و بواسطهء پيروى و تأسيس بخيالات نفسانيه خود فدا مىكنند . دولت ايران نيز لازم است در حفظ حقوق خود مساعى جميله به كار ببرد و براى خود از دولت خارجه دوستان و ياران معين نمايد دولتين روس و انگليس حق همسايگى با ايران دارند ولى حقد و حسد ايشان به يكديگر دولت ايران را به سخت‌ترين حالتى افكنده كه بجهة حفظ حقوق مجبور به تكلفات ما لا يطاق شده است . اولا با دولت عثمانى و امارت افغانستان بطوريكه برادر شريعت و هم مذهب و همسايه هستيم