سؤال 1030 : استثناء يعنى گفتن انشاءالله . چگونه خداوند شرط را استثناء ناميده است ؟
جواب : چون معناى شرط استثنا است . زيرا وقتى كه به ديگرى مىگويى : انشاءالله خارج مىشوم يعنى خارج نمىشوم مگر خدا بخواهد .
عكرمه گفته است : اين جمله حقيقتا استثناء است يعنى آنان حق مساكين را جدا نمىكنند و ربطى به انشاءالله گفتن ندارد . ولى جمهور همان عقيدهاى را كه در سؤال آمده است دارند .
أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ لَوْ لا تُسَبِّحُونَ
« 1 » سؤال 1031 : منظور از تسبيح در اينجا استثناء است . چرا از استثنا به تسبيح تعبير فرموده است ؟
جواب : چون روح استثناء هم به روح تسبيح يعنى تعظيم برگشت مىكند . زيرا استثناء تفويض امر به خداوند و اقرار به اين است كه هيچكس قادر به انجام كارى جز به مشيت پروردگار نيست و تسبيح هم تنزيه خداوند از بدى است .
جواب دوّم : استثناء آنها با سبحان الله صورت مىگرفته است .
جواب سوّم : معناى
« لَوْ لا تُسَبِّحُونَ »
اين است كه چرا اموال و انفس خود را از حقّ فقرا و مساكين پاك و تطهير نمىكنيد .
وَ قَدْ كانُوا يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ
« 2 » سؤال 1032 : چگونه مىفرمايد : به سجده دعوت شده بودند ، درحالىكه دار آخرت دار تكليف نيست ؟
جواب : آنها به عنوان تكليف دعوت به سجده نمىشوند بلكه بخاطر
هامش
( 1 ) . سورهء قلم ، آيهء 28 : آيا به شما نگفتم كه چرا ستايش نمىكنيد .
( 2 ) . سورهء قلم ، آيهء 43 : و به سجده فرا خوانده مىشدند .