فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ
« 1 » سؤال 942 : چگونه خداوند دستور فرار به سمت خودش را مىدهد درحالىكه در جاى ديگر مىفرمايد :
« وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ »
؟
جواب : برخى گفتهاند : منظور پناهندگى با توبه به سوى خداوند است .
و برخى گفتهاند : فرار از عقوبت خدا به سوى رحمت الهى است و معناى تحذير خداوند از خود تخويف از عذاب يا عقاب خود مىباشد . زجاج گفته است : معنى نفسه در جمله
« وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ »
به معناى « اياه » مىباشد ، پس گويا فرموده است : « و يحذركم الله اياه » چنان كه مىفرمايد :
« يُرِيدُونَ وَجْهَهُ »
يعنى « يريدون ايّاه » پس روشن شد كه تناقضى بين اين دو آيه نيست .
وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
« 2 » سؤال 943 : چگونه خداوند مىفرمايد : خلقت نكردم جن و انس را جز براى آنكه عبادت كنند مرا ، چون اگر چنين ارادهاى فرموده است نبايد كسى از جن و انس تخلّف از عبادت كند درحالىكه همه اهل عبادت نيستند ؟
جواب : جن و انس كلمهاى عام هستند ولى منظور از آنان خاص يعنى مؤمنان است بدليل آنكه برخى از اين مجموعه خارج هستند چرا كه مىفرمايد :
« وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ »
و كسى كه براى جهنم خلق شده باشد براى عبادت آفريده نشده است .
جواب دوّم : عام همچنان بر عموم خود باقى است ولى مراد از عبادت توحيد است و تمامى در روز ميثاق و الست اقرار به توحيد نمودهاند . ( البته اين جواب اختصاص به انسانها دارد چون فقط آنان بودند كه در عالم ميثاق پيمان بستند و جنّيان حضور نداشتند ) .
هامش
( 1 ) . سورهء ذاريات ، آيهء 55 : پس به سوى خدا بگريزيد .
( 2 ) . سورهء ذاريات ، آيهء 56 : جن و آدمى را جز براى اين كه مرا بپرستند نيافريدهام .