و فرمود :
« وَ جاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَها سائِقٌ وَ شَهِيدٌ »
وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ
« 1 » سؤال 935 : چرا در وصف بهشت فرمود : غير بعيد درحالىكه چون كه وصف مؤنث است و بايد تابع موصوف باشد ، مىبايست ( غير بعيدة ) بفرمايد ؟
جواب : چون بعيد بر وزن مصادرى چون زبير و صليل است و وصف مذكر و مؤنث در مصادر يكسان هست .
جواب دوّم : موصوف حذف شده و در اصل چنين بوده است : « مكانا غير بعيد » اين دو پاسخ را زمخشرى مطرح كرده است .
سؤال 936 : پس از ذكر
« وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ »
كه دلالت بر نزديك شدن بهشت مىكند ذكر
« غَيْرَ بَعِيدٍ »
چه فائدهاى داشت ؟
جواب : فائدهء آن تأكيد است مثل اينكه مىگويند : هو قريب غير بعيد يا هو عزيز غير ذليل .
إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ
« 2 » سؤال 937 : چگونه مىفرمايد : اين تذكر براى هر كسى است كه داراى قلب باشد درحالىكه هر انسان بلكه هر حيوانى داراى قلب است ؟
جواب : منظور از قلب در اينجا عقل است چنان كه ابن عباس گفته است . اما ابن قتيبه گفته است : چون قلب محل تعقل و انديشه است به جاى عقل به كار رفته است .
جواب دوّم : منظور قلب با فهم و آگاه است و كسى كه قلب آگاه ندارد مثل آن است كه قلب ندارد و مؤيد اين سخن اين آيه شريفه است :
« وَ لَقَدْ ذَرَأْنا
هامش
( 1 ) . سورهء ق ، آيهء 31 : و بهشت نزديك شد و . . . و آن دور نيست .
( 2 ) . سورهء ق ، آيهء 37 : براستى در اين براى هر كه صاحبدل باشد تذكرى است .