اخرجهم ذكر نفرموده درحالىكه اخراج بدليل وجود ايمان حاصل شده است ؟
جواب : لفظ مضارع دلالت بر استمرار اخراج مؤمنان از ظلمات در آينده دارد ، به اين معنى كه در مورد مؤمنانى كه هم اكنون ايمان دارند با رفع شبهات و افزايش هدايت آنان را همچنان از ظلمات خارج مىسازد و در مورد مؤمنانى كه در آينده ايمان مىآورند و خداوند به آنها آگاه است با ايجاد و افزايش هدايت آنان را از ظلمات خارج مىسازد . در حالى كه اگر با لفظ ماضى ذكر مىكرد بر اين معنى دلالت نمىنمود .
سؤال 65 : آيا مؤمنان در ظلمت كفر و كافران در نور ايمان بودند كه خداوند آنها را اخراج مىنمايد ؟
جواب : اخراج به معناى منع از ورود و دخول است . مثلا به كسى كه اجازهء ورود به مكانى را نيافته است مىگويند اخراج شده و خود را خارج ساخته است . پس حفظ مؤمنان از ورود به وادى كفر و ضلالت ، اخراج آنان از ظلمات به نور است و همچنين تزيين باطل از سوى باطلپيشگان براى كافران و ايجاد مانع براى ورود به اسلام ، اخراج آنان از نور به سوى ظلمات است و همچنين ايمان بزرگان اهل كتاب به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله قبل از بعثت ، آن حضرت و كفر آنان پس از بعثت ، اخراج از نور به ظلمت محسوب مىشود و همچنين كسى كه هنگام ديدن معجزات آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله به وى گرايش پيدا مىكرد در حقيقت از ظلمات جهل به نور علم خارج مىشد و كسى كه با آن حضرت مخالفت مىورزيد از نور علم به ظلمات جهل اخراج مىگرديد . « 1 »
هامش
( 1 ) . شبيه همين مطلب را در مورد اهل بيت مىتوان گفت كه خداوند مىفرمايد :لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ. يعنى خداوند مىخواهد رجس را از شما اهل بيت دور كند يعنى دفع كند نه رفع . ( مترجم )