دريا خارج مىشود .
برخى گفتهاند : فرشتگان نيز با پرواز خود جنبشى دارند و در آسمانها پراكندهاند و مؤيد اين قول آيه
« وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ »
است كه تقييد جنبنده به زمين از لحاظ مفهوم دليل بر وجود جنبنده در آسمانهاست .
يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ إِناثاً وَ يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ الذُّكُورَ
« 1 » سؤال 890 : چرا خداوند اناث را بر ذكور مقدم داشته است با اينكه ذكور بر اناث مقدم هستند ؟ و چرا در آيهء بعد ذكور را مقدم بر اناث نام برده است ؟
و چرا اناث را نكره و ذكور را معرفه ذكر كرده است ؟
جواب : اناث را به آن جهت مقدم بر ذكور ذكر فرمود كه آيه در جهت بيان عظمت ملك و نفوذ كلمه و اراده و فاعليّت خداوند بر طبق مشيّت خود نه مشيّت بندگان است . پس ذكر اناث كه بندگان آن را نمىپسندند اهميّت بيشترى دارد و لذا اهمّ را بر مهمّ مقدّم داشت ولى اين مطلب را در آيهء بعد تدارك و جبران نمود و ذكور را بر اناث مقدم داشت . و ذكور بواسطه تعريف شايستهتر براى تقديم بر اناث بودند چون تعريف علامت شهرت است .
پس گويا فرموده است : و يهيب لمن يشاء الفرسان الاعلام المشهورين الذين لا يخفون على احد . و سپس حق هر كدام از اين دو جنس را از لحاظ تقديم و تأخير ادا نمود . پس فهماند كه تقديم ذكر آنها به خاطر تقدّم آنها نيست بلكه به جهت ديگر بوده است . پس فرمود :
« ذُكْراناً وَ إِناثاً »
چنان كه مىفرمايد :
إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى »
و باز فرمود :
« فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى »
وَ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ
« 2 » سؤال 891 : چگونه خداوند راه مكالمهء با بشر را به دو صورت وحى يعنى
هامش
( 1 ) . سورهء شورى ، آيهء 23 : و به هر كه بخواهد ماده مىدهد و به هر كه بخواهد نر مىدهد .
( 2 ) . سورهء شورى ، آيهء 51 : و با هيچ انسانى خداوند سخن نمىگويد مگر به صورت وحى و يا از پشت پرده .