كرد ، درحالىكه به عقيدهء اين گوينده و همچنين در واقع موسى عليه السّلام صادق بوده است و لازمهء آن اين است كه تمام تهديدات آن حضرت به وقوع بپيوند نه برخى از آنها ؟
جواب : چند وجه ذكر شده است .
1 . كلمه بعض در اينجا صله است . بعض به معناى كل است چنان كه شاعر گفته است :
انّ الامور اذا الاحداث دبّرها * دون الشّيوخ ترى فى بعضها خللا .
« 1 » و همچنين لبيد شاعر گفته است :
او لم تكن تدرى نوار بأنّني * وصال عقد حبائل جذّامها
ترّاك امكنة اذا لم ارضها * او يرتبط بعض النّفوس حمامها
2 . ممكن است كه كسى بگويد : كلمه بعض در اين دو بيت به همان معنا حقيقى آن است و لبيد برخى از نفوس را كنايه از نفس خودش آورده است .
پس گويا گفته است : تا هنگام مرگ او را رها مىكنم . ابن انبارى اين گونه تفسير نموده ، علاوه بر آنكه ابو عبيده مىگويد : بعض در آيه به معناى كلّ است و استدلال به بيت لبيد نموده است ولى زمخشرى اين تفسير را از ابو عبيده نپذيرفته است . علاوه بر آنكه ابو عبيده در اين آيه شريفه
( وَ لِأُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي تَخْتَلِفُونَ )
كه خداوند از زبان حضرت عيسى عليه السّلام نقل فرموده ، مىگويد : بعض در اينجا به معناى كل است .
3 . بعض به همان معناى اصلى خود است و در توجيه قول آن مؤمن در رابطه با حضرت عيسى عليه السّلام دو وجه است :
اوّل : حضرت موسى عليه السّلام قوم خود را به نجات در صورت ايمان و هلاكت در صورت كفر وعده داد و لذا چون قوم او ناچار يك حالت بيشتر نداشتند
هامش
( 1 ) . اگر نوجوان ( بدون بزرگان ) امور را در دست بگيرند همهء كارها دچار آسيب و خلل خواهد شد .