وَ قالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ
« 1 » سؤال 876 : چرا نفرمود : « و قال الذين فى النار لخزنتها » تا مختصرتر باشد و جهنم را كه تكرار نار است حذف كرده باشد ؟
جواب : ذكر جهنم موجب فزع و هول و هراس است . برخى گفتهاند :
جهنم از نار قعر بيشترى دارد و خازنان آن از موكّلين نار مقام برترى دارند .
پس اهل نار متوجّه خازنان جهنم شده و از آنها طلب دعا مىكنند .
بَلْ لَمْ نَكُنْ نَدْعُوا مِنْ قَبْلُ شَيْئاً
« 2 » سؤال 877 : چگونه مشركان چنين سخنى را مىگويند درحالىكه بازمىگويند :
« هؤُلاءِ شُرَكاؤُنَا الَّذِينَ كُنَّا نَدْعُوا مِنْ دُونِكَ »
؟
جواب : معنا اين است كه بتهايى را كه مىپرستيديم چيزى نبودند چون نفع و ضررى نداشتند .
جواب دوّم : آنها اين مطلب را از روى كذب و انكار مىگويند ، درست مثل گفتار آنان كه مىگويند :
« وَ اللَّهِ رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ »
وَ عَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ
« 3 » سؤال 878 : چرا به جاى
عَلَى الْفُلْكِ
در اينجا فى الفلك نفرمود تا مثل
« قُلْنَا احْمِلْ فِيها مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ »
باشد ؟
جواب : معناى ظرف و معناى استعلاء هر دو در مورد كشتى صحيح است ، چون كشتى ظرف براى كسى است كه درون آن مىباشد و مركب كسى است كه بر آن سوار شده است . پس چون هر دو معنا يكسان است تعبير به على و فى هر دو صحيح است .
هامش
( 1 ) . سورهء غافر ، آيهء 49 : و گفتند آنان كه در آتش هستند به نگهبانان جهنم . . .
( 2 ) . سورهء غافر ، آيهء 74 : ولى پيش از اين هيچچيزى را نمىخوانديم .
( 3 ) . سورهء غافر ، آيهء 80 : و بر كشتى سوار مىشويد .