سورهء ص
ص وَ الْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ
« 1 » سؤال 848 : جواب قسم كه مىفرمايد : قسم به قرآن چيست ؟
جواب : چند وجه ذكر شده است :
اول : چون در آغاز حرفى از حروف الفبا بر سبيل مبارزه طلبى و تنبيه بر اعجاز قرآنى است چنان كه در آغاز سورهاى است كه حرف شروع شده و قسم بدنبال آن آمده است جواب محذوف است چون تحدى بر مبارزه طلبى بر آن جواب دلالت مىكند پس گويا فرموده است : قسم به قرآن كه اين كلام معجزه است . و همچنين اگر به خود آن حرف سوگند ياد شده باشد .
پس در اينجا گويا فرموده است : قسم به حرف ص و قرآن كه اين كلام معجزه است .
دوم : ص خبر و مبتدا محذوف است البته بنابراين كه ص اسم سوره باشد پس گويا چنين فرموده است : هذه ص يعنى به قرآن سوگند كه اين سورهاى است كه عرب از آوردن مثل آن عاجز است . مثل آنكه بگوييم : هذا حاتم و الله و منظور آن معنى باشد كه : اين است مشهور به سخاوت به خدا سوگند .
سوم : جواب قسم كم اهلكنا است و اصل آن هم لكم اهلكنا بوده است و چون كلام طولانى مىشد ل حذف شد چنان كه مىفرمايد :
« وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها
-
قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها »
كه قد افلح جواب و الشمس است .
چهارم : كسائى گفته جواب : ان ذلك لحق تخاصم اهل النار است ولى فراء مىگويد : در عربى صحيح نيست كه جواب اين مقدار از قسم دور باشد .
اصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ اذْكُرْ عَبْدَنا داوُدَ
« 2 »
هامش
( 1 ) . سورهء ص ، آيهء 1 : ص قسم به قرآن كه داراى اندرز است .
( 2 ) . سورهء ص ، آيهء 17 : بر آنچه كه مىگويند صبر كن و بندهء ما داود را ياد نما .