و ثابت قدم بماند و با صبر و تسليم از لغزش وى در امان باشد و با علم به جريان خود را آماده كند تا بر او آسان گردد و مانند امر مأنوسى باشد و با انقياد و صبر در برابر فرمان الهى قبل از نزول آن ثواب كسب كند و از طرفى پايهگذار سنّت در امر مشورت باشد . برخى گفتهاند : اگر آدم عليه السّلام در مورد خوردن از درخت ممنوع در بهشت با فرشتگان مشورت مىكرد هرگز از آن نمىخورد .
قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيا
« 1 » سؤال 838 : چگونه خداوند به ابراهيم عليه السّلام مىفرمايد كه تو رؤياى خود را به مرحله صدق رسانيدى درحالىكه ذبح صورت نگرفت و اگر صورت گرفته بود صدق رؤيا محسوب مىگرديد ؟
جواب : معناى اين جمله آن است كه : تو اى ابراهيم نهايت آن چيزى را مىتوانستى در رابطه با ذبح انجام بدهى انجام دادى مثل خوابانيدن فرزند و گذاردن كارد بر حلقوم وى ، ولى خداوند تعالى كارد را از بريدن منع كرد .
برخى گفتهاند : آنچه را كه در خواب ديد ذبح بود نه ريختن خون و در بيدارى همين كار را انجام داد .
فَلَمَّا أَسْلَما وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ
« 2 » سؤال 839 : جواب لمّا چيست ؟
جواب : برخى گفتهاند : استبشرا يا اغتبطا يا شكر الله تعالى على ما انعم به عليهما من الفداء بوده كه حذف شده است . برخى گفتهاند : سعدا يا اجزل ثوابهما بوده كه حذف شده است . برخى گفتهاند : جواب ناديناه بوده و حرف واو كه در آيه آمده زائده است چنان كه در قول امرؤ القيس آمده است .
هامش
( 1 ) . سورهء صافات ، آيهء 105 : به درستى كه رؤياى خود را به مرحله تحقق رسانيدى .
( 2 ) . سورهء صافات ، آيهء 103 : و موقعى كه آن دو تسليم شدند و او را بر زمين خوابانيد .